Duvelduvel bite niet
"Je hoeft niet meer aan mijn shit te sleutelen."
Duvel is geen hond die blaft, hij bijt je fokking kop er af. In de praktijk blijkt dat best mee te vallen. De rapper/producer die zich het liefst lijkt schuil te houden op zijn aperotz laat zich even zien. Tien interviews op één dag en daarna is hij weer verdwenen, een sporadisch live-optreden daargelaten. De tastbare herinnering aan Duvelduvels laatste creatieve spurt heet Puur Kultuur.
"Er was nog nooit meer fokking gaarheid," rapt Duvel in het nummer Duvelduvel (doorgestreept). "Ik zie het gewoon en ik zeg het gewoon," becommentarieert hij. "Het is meer een constatering dan ergenis. Als ik mij er aan zou ergeren, zou ik scheldend in de woonkamer zitten of zo, dat heb ik niet. Maar ik negeer het niet." Het tegenovergestelde is misschien ook waar, dat er nooit meer goede hiphop uit Nederland was. "Die goedheid is misschien maar vijf procent van alles wat er komt," werpt Duvel tegen, maar omdat alles zo gegroeid is, is die vijf procent absoluut gezien wel meer geworden. Naarmate de subcultuur groeit, groeit de aantrekkingskracht voor mensen om het ook eens te proberen. Duvel: "Dat is het enige dat goed is aan die slechtheid, dat er een grotere base ontstaat. Al komt maar tien procent van die mensen verder, dan is dat toch meegenomen." Dus eigenlijk heb je die gaarheid nodig om het goede over te houden? "Ja, eigenlijk wel. Je hebt het niet nódig, maar het is een bijkomstigheid."
De manier waarop Duvelduvel opereert, tekstueel en in het gewone leven, is door zich afzijdig te houden van de rest van het hiphopwereldje, laat staan de de showbizmachinaties. "Jullie zijn jullie en jullie zijn dom" (uit: De Bron) en wie wil daar bij horen? Tot op zekere hoogte kan Duvel best genieten van de belangstelling en de complimenten. Maar: "Het hangt er van af van wie. Als één of andere boy op straat naar mij toe komt en zeg van tof man, dit en dat - oké, leuk. Maar als iemand belt en zijn zoontje van drie jaar aan de lijn geeft die Wie is ut gaat zingen, is dat pas echt tof. Dat is de ultieme kick, dat je ook die kids pakt. Niet dat ik voor die kids wil gaan schrijven maar ik word er nog steeds door mijn ouders aan herinnerd dat ik met mijn gitaartje Mud stond te spelen. Dat kan ik nu teweeg brengen bij andere families! Dat is het tofste."
Duvel werkt, hij loopt niet te lanterfanten zoals hij in Hardkanie benadrukt. Hij heeft een fulltime baan, hij bouwt back-ends voor websites. Op de vraag of hij er iets van zijn persoonlijkheid in kwijt kan, schudt hij zijn hoofd gedecideerd van nee. "Maar dat is ook goed. Mijn werk en mijn privé is strict gescheiden, dat wil ik graag zo houden. Het is wel zo dat je lekker op jezelf bezig bent, net als met muziek maken. Dat is wel een overeenkomst maar je artisticiteit kan je er niet echt in kwijt." De meeste mensen die gewoon hard werken, willen gewoon chillen in het weekend en dat doet Duvel ook. "Je laadt je op voor de periode dat je die cd moet maken. Soms zit ik alleen met Dion en dan is het gewoon werken. Als Supa er niet vanaf het begin bij is, zet hij zijn verse een andere dag."
Zoals in de documentaire Dutch Touch te zien is, gebeurt dat gewoon in de woonkamer. Die manier van werken bevalt Duvel. "Ik houd niet echt van studio's. Het enige wat leuk is aan een goede studio is dat je lekker hard kan blazen. Het liefst zou ik die baan niet hebben, tuurlijk. Maar dat is niet realistisch. Of je hebt geen baan en weinig geld en je kan weinig investeren, weinig doen voor je muziek maar je hebt wel alle tijd om er aan te werken, of het is gewoon werken en die muziek er bij. Je kan gewoon je apparatuur aanschaffen, uitbreiden en noem maar op. En je hebt lekker te vreten elke dag. Voor mij is die keuze niet moeilijk. Ik heb ze allebei gehad en dan ga ik liever elke dag werken dan dat ik aan het einde van de maand niet rondkom en geld moet lenen."
v.l.n.r.: Dion, Supa en Duvel
Hoeveel tijd besteed je aan muziek maken? "Bar weinig. Het is een kwestie van laden en ontladen. Als je continu met je muziek bezig bent, vervlakt het. Dat heb ik meegemaakt." Dat was in een periode dat je er wel fulltime mee bezig was? "Ja, het is nu meer ervaring opdoen, gewoon leven en op een bepaald moment zeg je: bam, nou gaan we knallen, er komt een cd uit, ik ben opgeladen, je hebt dingen en je kan schrijven. Dan pomp je er in drie maanden zo'n cd uit. Vier van de tracks lagen er al een paar jaar, een paar dingen komen oorspronkelijk van Opgeduveld 2 en de rest hebben we in drie maanden of minder opgenomen. Elk weekend even afspreken. Bam, één track of twee tracks, klaar." Je moet op zo'n moment wel die concentratie kunnen opbrengen. "Dat leer je door de jaren heen. Dat is niet makkelijk, maar het moet."
"Ik ben lusu!" Het zijn de eerste woorden van Plak Niet, woorden die vorig jaar ook op Duvels website stonden te lezen. Het leek er toen op dat hij zich terugtrok uit de muziek. Het nummer Plak Niet lijkt iets te te zeggen over hoe hij in de business staat. Als het moet, gaat Duvelduvel weer terug naar de praktijk van het zelf ter download aanbieden van hun muziek. Voordat Aap-o-Theek in 2004 uitkwam, verschenen er op die manier immers al vijf Duvelduvel-albums. "Het maakt mij niet uit hoe die muziek naar buiten komt, als het maar naar buiten komt," zegt Duvel. "Plak Niet gaat eigenlijk over het verbreken van een relatie maar het is ook toepasbaar op die scene. Ik vind het één van de betere nummers op die cd." Wat was de achtergrond van Duvelduvels aanvankelijke breuk met Top Notch? "Het ging gewoon niet zoals ik wilde. Het schortte zakelijk gezien aan een paar dingetjes.
"We hoefden er niet te blijven, deze cd hoefde daar niet uit te komen maar ik vond toch dat we a hadden gezegd en nu b moesten zeggen. Ik ga mij aan mijn woord houden, ik wil het goede doen. Laten we het uitpraten. Er is beterschap beloofd en ja, ik hoop dat die ook komt. Die muziek, ook al is het 'er bij', is toch je leven. Dan wil ik dat er goed mee omgesprongen wordt. Want ik doe mijn werk goed. Je hoeft niet meer aan mijn shit te sleutelen. Je krijgt gewoon bam, een cd, en that's it. Bam. Het is gewoon een goede cd, je kan hem pompen. En ik verwacht van een platenmaatschappij dat ik niet hoef te zeiken over mijn statements of whatever. Dat is jouw werk, dat moet jij goed doen, dat moet gewoon op tijd komen. Je gaat op een amicale manier met elkaar om, dat is ook gevaarlijk. Dan vervaagt die lijn. Dan weet je niet meer wanneer je amicaal moet zijn en wanneer je keihard zakelijk moet zijn."
In een interview met theBoombap had Duvel een paar harde woorden voor Jawat! Daar neemt hij niets van terug. "Zo is het gewoon. Dat is een afgesloten hoofdstuk." En Opgeduveld 2? "Ook een afgesloten hoofdstuk. Dat heb ik achter mij gelaten, ik heb mij er ook niet meer mee bezig gehouden. Opgeduveld is een mooi ding geweest, echt een fokking classic. Het is mooi geweest, je hoeft niet meer te proberen om het nog een keer te doen. Het was allemaal te geforceerd." Maar is er nu kwaad bloed tussen Duvelduvel en Opgezwolle? Duvel: "Niet van mijn kant. Ik heb mij er verder niet meer mee bezig gehouden maar als je op stage mijn naam uit je lyrics haalt en vervangt door een andere naam, dan denk ik toch dat er iets niet klopt. Dan zit het aan die kant niet lekker. Als ik dat soort dingen hoor, hoeft het echt niet meer voor mij. Dan is het klaar, dan is het gewoon af. Dan hoor ik uit je mond dat je het zo jammer vindt dat het niet doorgaat en blijkt iets heel anders uit je daden. Dat is gewoon weri."
De titel Puur Kultuur verwijst naar "de oorsprong, de puurste vorm van die cultuur". Niet dat vroeger alles beter was, het gaat om de basis. "Wat heb je? Je hebt een dj, je hebt een vette beat en je hebt lyrics. Het moet gewoon tof zijn, het moet origineel zijn. Oké, het gaat bij ons ook over vrouwen, geld en braggin' & boastin' en shit. Maar ja, wel op een eigen manier en niet die van een Amerikaan die je hebt vertaald naar het Nederlands en waar je je eigen twist aan hebt gegeven. Bij ons is het: biten doe je niet. Vroeger bij electric boogie al moest je origineel zijn. Als je een piece gaat zetten, moet die origineel zjn. Als jij cuts zet, moeten die origineel zijn. En als je rapt, moet je ook origineel zijn. Je moet altijd in ieder geval proberen origineel te zijn."
In heel veel Duvelduvel-nummers, bijna allemaal, ook op Puur Kultuur, zet de rapper zich af tegen andere mensen, mensen die het niet snappen. Waar dat vandaan komt? "Ik zou het eigenlijk niet weten. Zo ben ik misschien altijd geweest." Het is iets waar veel mensen ook weer uitgroeien. "Ja... ik doe mijn best, ha ha. Toch blijft het. Ze blijven kopiëren, ze blijven op die bandwagon zitten terwijl... ze kunnen ook een fiets pakken of zo. Maar ja, ze zoeken het maar uit. Dat is gewoon Duvel, een beetje tegendraads. Dat gaat ook niet veranderen, dat ik ineens alles maar goed ga vinden of zo."
DJ/producer Dion, die tien van de 19 tracks op Puur Kultuur al dan niet samen met Duvel heeft geproduceerd, is inmiddels officieel lid van de groep. "Hij is niet alleen een lid," zegt Duvel, "hij is echt een aanwinst. Misschien heb ik het afgelopen jaar wel duizend beats gekregen. Hij doet goed zijn best." Rapper Rein de Vos lijkt definitief afgeraakt, waardoor Duvelduvel wederom een trio is. Duvel trekt de kar ("Ik zit toch het meeste achter die kutcomputer om die shit voor elkaar te krijgen.") maar deelt de microfoon met Supa. "Sinds 1989 of zo rollen we met elkaar, dat is onze kracht. Wij hebben ook onze strubbelingen, dat we elkaar niet kunnen luchten of zien. Maar we kunnen altijd met elkaar takki. We houden elkaar scherp. We hebben allebei andere visies op bepaalde dingen maar die visie op pokoe maken is altijd hetzelfde."
Geen rondgefok of leven in hokjesgeesten
Duvel maakt je vrij, je wilde feesten als de beesten doen
Geloof me nou, je wilt niet als die beesten doen
Je wilt niet als de meesten doen, wees je eigen herder
Kijk verder dan je neus, paps, verder dan die lang is
Jij bent eerste keus, wees geen kneus die bang is
Om zijn eigen ding te doen, laat je niet leven
Want 't enige wat je hebt in dit leven is je leven
(uit: Leven)
"Je kan wel denken dat die BMW van jou is of dat je nieuwe Mac Pro van jou is maar als je dood gaat, heb je er geen flikker aan! Je gaat het niet meenemen. Je kan wel denken dat je vrij bent maar je bent helemaal niet vrij. Het enige wat je hebt is dat je er bent en dat is het belangrijkste. Die andere shit is allemaal poppenkast. Die realisatiefase krijgt iedereen een keer. Dat zijn van die filosofieflitsen die je krijgt als je een keer alleen op je kamer zit te denken. Dan wordt het ineens allemaal duidelijk. Ik kan er [voor mijzelf] niet mijn vinger op leggen, van dat was toen en toen."
Wanneer schreef je je eerste rap?
"Pff, ik denk in 1987 of zo."
En hoe lang deed je het voor de gein voordat je het echt serieus begon te nemen?
Lacht: "Ik nam het vanaf het begin heel serieus! Niet van: ik ga een rapper worden, dit is mijn leven, nee. Maar een paar maanden nadat ik begon te schrijven, stond ik op het schoolfeest met een beatboxer. Begin negentig ging ik al het land door voor gekke wedstrijden, noem maar op."
Toen de doorbraak kwam met de cd-release van Aap-O-Theek, was Duvel al een veteraan. "Op een gegeven moment houd je het niet meer tegen. Alles loopt hier tien jaar achter op Amerika dus ik had wel verwacht dat die hiphop wel eens op een grotere schaal zou doorbreken in Nederland. Alle kleine kids op elke school van Nederland kennen wel een paar rappers. Ik vind het flexi dat ik er vanaf het begin in heb gezeten en nog steeds in die rit aanwezig ben. Het is gewoon volhardendheid." Net zoals op Aap-O-Theek heeft Duvelduvel een trendsetter uit de oude school opgetrommeld voor een opvallende gastbijdrage. De Amsterdamse rapper Rudeboy vierde in de jaren tachtig en negentig triomfen als frontman van de band Urban Dance Squad, en maakte daarna platen met Junkie XL en The League Of Extraordinary Gentlemen. Onder het pseudoniem Von Manteuffel, waarin niet alleen (met een extra f) het Duitse woord voor duivel is verwerkt maar waarmee ook eer lijkt te worden betoond aan een Duitse generaal uit de Tweede Wereldoorlog, doet Rudeboy mee in het nummer Onorthodox. "Het is zijn eerste ding in het Nederlands. Hij was altijd down met die Duvel-shit, zei hij."
Met hier en daar wat soul- en funk-invloeden heeft Puur Kultuur een wat toegankelijker geluid dan Aap-O-Theek. Het nummer Toverstaf heeft zelfs een r&b-refrein. "Het is nou eenmaal zo gegaan. We wilden wat meer soulfulle shit er bij hebben en tekstueel is het ook iets anders, het is niet meer die schokrap die we hadden. Het is op een andere manier takki. Ik ben blij dat gelukt is wat we wilden doen, een andere sound en een ander gevoel in deze plaat zetten. Maar nog steeds Duvel."