Sticks is nog niet tevreden
"Nog geen plannen voor een nieuwe Opgezwolle-cd"
Terwijl hij de brasserie op het treinstation van Zwolle binnenloopt, haalt Sticks de dopjes van zijn koptelefoon uit zijn oren. Bij het oprollen van het snoertje blijkt er, verrassend genoeg, een heuse walkman aan vast te zitten. Oké, het is zo'n platte, een model dat een jaar of tien geleden nog best hip was. Maar toch. Een walkman? "Ik mag graag een tape'je draaien", is het simpele antwoord. "Ik ben laatst nog op zoek geweest naar een nieuwe stereotoren met een cassettedeck, maar die dingen zijn nergens meer te krijgen."
Hij zit er relaxt bij, een paar dagen voor de release van Fakkelteit, zijn tweede soloalbum. Hoewel, tweede? "Dit voelt eigenlijk als de eerste soloplaat. Microphone Colossus was niet echt bedoeld als album, dat was meer een soort half uur durende freestyle. Ik had het er gisteren toevallig nog over met Kubus, dat we daar echt gewoon maar wat deden. Fakkelteit is veel meer een uitgedacht album. Delic en ik zijn echt gaan zitten om nummers te maken, we hebben nagedacht over wie er op welke track zou moeten featuren, en zo hebben we geprobeerd om alles op zijn plek te laten vallen. Met Colossus zijn Kubus en ik hooguit drie maanden bezig geweest, het maken van Fakkelteit heeft uiteindelijk twee jaar in beslag genomen." Dat was in eerste instantie niet de bedoeling. Toen Eigen Wereld uitkwam in januari 2006, was de plaat al zo goed als af. Waarom heeft het uiteindelijk zo lang geduurd? "Delic en ik zijn tussendoor bezig geweest met andere dingen. Het album van Typhoon bijvoorbeeld, daar heeft hij samen met Dries Bijlsma het mixwerk voor gedaan en ik was een soort van a&r. Daarna hebben we veel energie gestoken in Opgeduveld 2, dus Fakkelteit is een hele tijd blijven liggen. Toen we die tracks uiteindelijk weer gingen luisteren, hebben we alleen de dingen die we nog steeds tof vonden bewaard en zijn we er flink wat nieuwe tracks bij gaan pompen. Inmiddels is het een heel ander album geworden dan toen we in dat State-interview zeiden dat-ie bijna klaar was."
De oorspronkelijke versie van Fakkelteit, zo lazen we, ontstond tussen de opnamesessies van Eigen Wereld door. Hoe ging dat, als Rico er geen zin in had dan maakte Sticks gewoon maar een solotrack? "Nou, 'geen zin', dat klinkt ook weer zo... Het kwam er eigenlijk op neer dat het bij sommige tracks niet nodig was om er allebei op te rappen. Zo'n nummer als Brak, daarop vertel ik een verhaaltje over dat ik brak ben. En dan kan hij daarna wel gaan rappen over dat hij óók brak is, maar ja, wat schiet je daar nog mee op? Elektrostress, Rico's solotrack op Eigen Wereld, is eigenlijk hetzelfde verhaal. Ik had daar ook lyrics voor geschreven, maar wat heeft het voor zin om er nog een couplet achteraan te plakken als hij daarnet alles al gezegd heeft? En daarnaast staan er ook wat persoonlijke tracks op Fakkelteit. Broodje Aap bijvoorbeeld, over een vriend van me, een inmiddels uitgeprocedeerde asielzoeker, dat is gewoon een verhaal dat ik kwijt wil. Dan is het logisch om daar een solotrack van te maken."
Overigens is Rico niet bepaald afwezig op Sticks' nieuwste soloplaat, op vijf van de zestien nummers rapt hij een robbertje mee. "Het komt misschien een beetje raar over, Sticks & Delic op de hoes en dan staat Rico er vijf keer op. Maar ja, fuck it. Gaandeweg is het van een een-tweetje tussen mij en Delic veranderd in een echt album met featurings. Je hoort ook wel verschil tussen de oudere nummers, die dezelfde sfeer hebben als Eigen Wereld, en de tracks die we er later bij hebben gemaakt. Delics nieuwere dingen vind ik over het algemeen wat opgewekter klinken, dat zijn wat meer beukende producties. En wat mijzelf betreft, tijdens Eigen Wereld was bijna alles wat ik schreef vrij serieus, dat hoor je ook wel weer terug in de oudere nummers op Fakkelteit. Op de nieuwere tracks komt het voor een groot deel neer op gewoon rappen. Eigen Wereld was echt van de eerste tot de laatste track een uitgedacht verhaal, ik vind dat er op Fakkelteit meer spontaniteit in zit."
Een plaat waar ook flink wat spontaniteit in had moeten zitten, is het veelbesproken tweede deel van het Opgeduveld-project met Duvelduvel. Dat album had al voor Fakkelteit moeten uitkomen, maar na wat onderlinge strubbelingen verdween het project in de ijskast. Duvel deed uitgebreid zijn zegje in interviews en beklaagde zich over het feit dat Sticks en Delic achteraf nog wilden sleutelen aan de nummers, terwijl hij het zelf zag als een spontaan freestyle-project. "Laat ik het zo zeggen: het album was in een vergevorderd stadium", aldus Sticks. "Ik denk dat we er gewoon nog een keer met Duvel en Pollum over moeten gaan praten." Dat klinkt nog enigszins hoopvol, maar wie denkt dat de plaat alsnog uit de ijskast gehaald gaat worden, komt bedrogen uit. Duvel heeft een deel van het materiaal gebruikt voor Puur Kultuur, dus volgens Sticks is de houdbaarheidsdatum van Opgeduveld 2 inmiddels verstreken. "Ik wil er verder niet teveel over uitwijden maar die cd wordt niet meer uitgebracht. Dat staat wel vast." Hij zit zich duidelijk in te houden, maar blijft diplomatiek. "Ik zou er van alles over kunnen vertellen, maar ik vind het niet zo flex om nu ook mijn zegje te gaan doen in een interview, en dat we dan van elkaar moeten lezen wat we er van vinden. Het is zonde dat het is misgelopen, zowel voor het publiek als voor onszelf, want het was een toffe plaat. Maar soms kom je er gewoon niet uit."
Het laat hem niet koud, maar Sticks heeft geen zin om er lang bij stil te staan. Het nieuwe album met Delic, daar gaat het om. En ook al rekent hij Microphone Colossus zelf niet mee, Fakkelteit is toch alweer de tweede cd in de winkel met de naam Sticks op de voorkant. Soloplaten maken terwijl je in de succesvolste rapgroep van Nederland zit, waar komt die drang vandaan? "Om eerlijk te zijn, heb ik drang helemaal niet", zegt hij zelf. "Nooit gehad ook. Maar mijn werktempo ligt gewoon hoger dan dat van Rico, ik vind het tof om constant in de studio bezig te zijn en dingen op te nemen. En bovendien zie ik Fakkelteit net zo goed als zijn album, met elke track die ik gemaakt had ging ik meteen naar hem toe om te kijken wat hij er van vond. Dat heb ik alleen met hem en Delic, voor de rest kan het me weinig schelen. Ik bedoel, mensen als Kubus, Typhoon of Jawat!... hun mening vind ik ook wel belangrijk. Maar als Rico tegen me zegt: dat nummer is wack, dan schrap ik 'm, hoe tof ik die track zelf ook vind. En dat zou ik bij die anderen niet hebben."
Sticks geeft ruiterlijk toe dat hij die steun van zijn naaste collega's af en toe hard nodig heeft. Want als je op handen gedragen wordt door een heel leger Opgezwolle-fans, die alles wat je doet geweldig lijken te vinden, dan moet het lastig zijn om niet in die hype mee te gaan. "Dat is heel moeilijk, ja", beaamt hij. "Als je zo veel aandacht krijgt, ben je geneigd om te gaan denken dat het écht allemaal om jou draait. Na Eigen Wereld was het zó veel Opgezwolle, dat het steeds moeilijker werd om aan die hype te ontsnappen. Ik vond het steeds minder relaxt om muziek te maken. Het kwam steeds vaker voor dat ik in de studio zat, en iemand had net iets tegen mij gezegd over mijn muziek, en dat het me dan niet lukte om dat zomaar even van me af te laten glijden. Ik bedoel, als ik een nummer uitbreng, dan weet ik natuurlijk dat een paar duizend mensen er naar gaan luisteren. Maar als je met die gedachte in je achterhoofd een track gaat maken, krijg je onherroepelijk een schrijversblok. Je moet in staat zijn om die knop om te zetten. Een vriend stuurde me laatst nog een sms, een quote van Charles Bukowski: Wat je ook doet, een deel van de mensen vindt het tof, een deel vindt het helemaal niks, en de overgrote meerderheid geeft geen ene fok. Daar hou ik me aan vast. En als je eenmaal in die zone zit, je telefoon uit doet en gewoon lekker in de studio aan het werk gaat, ben je het ook zo weer kwijt. Daarom heb ik thuis ook geen internet. Ik wil me er helemaal voor kunnen afsluiten."
Ook al is hij niet permanent online en loopt hij nog steeds rond met een walkman in zijn binnenzak, helemaal afgesloten van de moderne wereld is Sticks nou ook weer niet. Het is hem in ieder geval niet ontgaan dat sommige hiphopfora de laatste tijd wat minder lovend over hem zijn dan voorheen. "Daar stond ik wel even van te kijken, ja. Het ene moment is het 'Stickert de flowkoning' en kan je niks fout doen, en dan opeens lees je 'Sticks is overrated en ik vind Rico eigenlijk beter'. Maar op zich snap ik het wel. Ik treed het meest op de voorgrond, daardoor vang ik de meeste tegenwind. En na Eigen Wereld werden we zó opgehemeld, dat er wel een tegenreactie moest komen. Qua lyrics lijkt het alsof er voor Rico en mij een andere standaard geldt dan voor andere Nederlandse mc's. Er zijn mensen die Spuugdingen nog steeds het tofste vinden wat we ooit hebben gedaan. Dat is hun goed recht, maar als je objectief naar de muziek luistert, slaat dat natuurlijk helemaal nergens op. Je hebt ook mensen die ons het succes niet gunnen, die willen dat we obscuur blijven zodat ze ons voor zichzelf kunnen houden. Die trekken het dan niet als ze zien dat er opeens allemaal studenten op de Opgezwolle-Hyves zitten. En dan heb je nog die Sticks-of-Rico-discussie, maar waar gaat die nou helemaal over? Oké, ik breng nu een soloalbum uit maar uiteindelijk vind ik het toffer om samen met Rico in de studio te zitten dan in mijn eentje. Als hij met een toffe tekst komt, ben ik gedreven om daar overheen te gaan en vice versa. Wij halen het beste uit elkaar."
Doordat hij het meest op de voorgrond treedt, komt Sticks over als de drijvende kracht achter de groep. Hij brengt de meeste cd's uit, voert vaak het woord in Opgezwolle-interviews en is bij optredens de enige die tussen de nummers door wel eens wat tegen het publiek zegt. Klopt dat beeld? "Naar buiten toe ben ik de fakkeldrager, ja. Delic houdt niet van die hele show eromheen, die wil gewoon muziek maken. Rico vindt het ook wel prettig om in de luwte te blijven. Maar dat wordt heus wel rechtgetrokken met wat zij in de studio doen. Het is een democratisch proces, we werken allemaal even hard." Zo hard dat zelfs de gekscherend voor 2013 ingeroosterde soloplaat van Rico inmiddels in de steigers lijkt te staan. "Hij heeft ook het verlangen om zelf een album te gaan maken, daar is hij zo zoetjes aan wel een beetje mee bezig. Ik zit er zelf ook op te wachten hoor. Deels uit eigenbelang, zodat ik zelf een keer een stapje naar de achtergrond kan doen, maar vooral omdat ik gewoon fan ben. Voor mij is hij de nummer één van Nederland." Sticks pauzeert even, hij lijkt zich af te vragen of hij zijn andere favoriete rappers hiermee wellicht tekort doet. "Rico is nummer 1a, om precies te zijn. En ik ben 1b, ha ha."
Wel leuk hoor, al die soloprojecten, maar over een paar maanden is het alweer twee jaar geleden dat Eigen Wereld het levenslicht zag. Tijd voor de onvermijdelijke vraag: hoe staat het met dat nieuwe Opgezwolle-album? "Daar zijn we nog weinig mee bezig geweest. Delic gaat eerst zijn vleugels uitslaan en wat verschillende muzikale dingen doen. Ik heb soms het idee dat hij zich een beetje gevangen voelt in het stramien van de hiphopbeat. Het klinkt misschien raar als ik zeg dat ik hem heel erg stimuleer om wat anders te gaan doen, alsof ik zijn mentor ben of zo, maar ik weet dat hij soms helemaal gek wordt van het altijd maar rekening moeten houden met Rico en mij. Voor een nieuwe plaat van Opgezwolle hebben we nog helemaal geen plannen. We zien wel, misschien komt er pas over vijf jaar weer een album. Misschien komt het helemaal niet meer. Maar misschien krijgen we straks opeens de geest en is die plaat volgend jaar al klaar."
Opgezwolle is dus van later zorg, voorlopig is het Fakkelteit dat de klok slaat. De hiphopfora staan inmiddels vol met meningen over de plaat. Thuis gaat het niet lukken, maar zoekt Sticks een dezer dagen misschien een internetcafé op om de meningen te peilen? "Ik ga het uiteindelijk wel een keer checken, maar het internet zit helaas vol met azijnpissers, met kids die precies denken te weten hoe alles moet. Aan de ene kant vind ik het tof dat er over mijn muziek wordt gesproken maar aan de andere kant, hoeveel waarde moet ik er aan hechten? Toen Wind Waait uitkwam, mijn bijdrage op het album van Typhoon, kreeg ik een sms van mijn zus. Ze schreef dat het nummer haar diep had geraakt. Tja, moet ik me dan nog druk gaan maken over wat de zestienjarige MC Kill-a-Lot over mij typt op een forum? Je moet het wel in het juiste perspectief blijven zien. Ik probeer er de laatste tijd ook wat meer afstand van te nemen. Soms lees ik wel eens dingen waar ik het niet mee eens ben, en vroeger had ik dan heel sterk de neiging om me te gaan verdedigen maar dat heb ik niet meer. Nu denk ik gewoon: ik ben het er niet mee eens, klaar. Het klinkt misschien zweverig, maar ik haal liever de kracht uit mijzelf dan uit negatieve reacties van anderen. Iedereen kan het nep vinden, maar ik heb heel veel plezier gehad bij het maken van dit album, en ik ben heel blij met het eindresultaat. Ik pomp 'm zelf graag."
Toch is Sticks niet tevreden, nog lang niet. "Ik heb nog steeds niet het gevoel dat ik het ideale nummer gemaakt heb. Ik heb mijn beste lyric nog niet geschreven. En ook al zou ik dat gevoel op een gegeven moment wél hebben, je verlegt altijd weer je grenzen." Ook tijdens het maken van Fakkelteit werden die grenzen verlegd. "De tracks uit de Eigen Wereld-periode die het album gehaald hebben, daar luister ik anderhalf jaar later nog steeds graag naar dus wat dat betreft zou je ze tijdloos kunnen noemen. Maar toch heb ik soms zoiets van: als ik dat nummer nú gemaakt had, zou ik het net even anders aangepakt hebben. Maar goed, je kan het gevoel hebben dat je het perfecte album hebt gemaakt maar even later is-ie toch weer gedateerd en kan je weer opnieuw beginnen. Als ik luister naar die verse van Rico op Weg Kwijt, denk ik tja, ik moet toch maar weer even gaan oefenen."