Typhoon tussen licht en lucht
"Het is een heel eerlijk en puur iets"
Hij was vijftien jaar en het vijfde lid van Rude Teenz, de groep waar ook zijn broer Blaxtar en de latere leden van Opgezwolle in zaten. In 2004 won hij de Grote Prijs van Nederland, daarna stond hij op Lowlands en draaide hij mee in de Buitenwesten-tournee. En nu, na tweeënhalf jaar werken, is het debuutalbum van Typhoon (22) uit. "Tussen Licht en Lucht is een gevoelsmatige plek waar je zowel alles als niets kunt zijn, vanuit het kinderlijke idee dat je nog van alles mag en je het niet wordt aangerekend. Het is een heel eerlijk en puur iets."
"Na de Grote Prijs ben ik na wat omzwervingen begonnen met mijn debuutalbum. Ik wilde eerst kijken wie de beste persoon was om het idee voor het album uit te werken. Toen ben ik bij Dries Bijlsma gekomen, wat een hele specifieke keuze was. Ik vond het belangrijk om niet zomaar een album te maken. Ik wist dat ik genoeg materiaal had om tracks op een cd te zetten, maar misschien ben ik nog van een conservatievere stempel want ik vind dat een album echt één geheel moet zijn en geen samenraapsel van tracks. Ik zie een album als een boek, als een film. Vandaar ook dat het boek-idee op mijn album heel erg naar voren komt. Alle teksten staan erin en elk nummer is een soort hoofdstuk: je duikt erin en komt in een soort film terecht. De kracht van de verbeelding vind ik ook een belangrijk aspect op het album. Dat maakt dat het één geheel is. Het is mooi als het allemaal één is: het album zelf, de nummers, het artwork en de clipjes. Het hele proces zou één moeten zijn."
Een jaar geleden was de werktitel van de cd ook Er is 1. Waarom is dat uiteindelijk veranderd? Typhoon: "Er is 1 was een soort mindstate. Die titel had te maken met de eerste nummers die ik had gemaakt. De eenheid, maar ook dat er voor mij één iemand is. Het was een periode dat ik heel erg aan het zoeken was. Zo Niet Mij komt bijvoorbeeld uit die tijd. Die titel was een soort levensformule, maar op een gegeven moment had ik zoiets van: dit is het niet meer. Het album is veranderd, ook omdat ik tweeënhalf jaar over mijn nieuwe plaat heb gedaan. Op een gegeven moment schreef ik ergens tussen licht en lucht op en dacht ik: dit is het!" Het artwork betreft een groene hoes met een zwarte boom waarvan de takken uitlopen in handen. Ty: "Ik had al een boom met handen in gedachten maar dat had ik niet tegen Jay van (ontwerpbureau) Hotel gezegd. Zonder dat ik had gezegd wat voor boom ik wilde, tekende hij een boom met handen. Dat was voor mij een soort teken, van oké, dit moet zo gaan.
"Veel dingen op mijn album zijn best wel beladen, maar ook vanuit een kinderlijke gedachte, een kinderlijke onschuld. Als ik een boom zie dan denk ik er handen bij. Handen staan hier voor leven, boom staat voor leven en voor een geheel, en die handen zou je ook nog kunnen zien als mensen die juichen. Tussen licht en lucht is een gevoelsmatige plek waar je zowel alles als niets kunt zijn, vanuit het kinderlijke idee dat je nog van alles mag en je het niet wordt aangerekend. Naarmate je ouder wordt, krijg je het stempel van volwassene en moet je verantwoordelijk gedrag vertonen. Maar die kinderlijke, zware, beladen of belachelijke gedachtes heb je allemaal en die zou je dan niet kunnen uiten. Dus Tussen Licht en Licht betekent ook dat je even geen rekening houdt met kaders en gewoon zegt wat je wilt, hoe belachelijk, zwaar of mooi het ook klinkt. Het is een heel eerlijk en puur iets." Licht en lucht zijn twee ontastbare dingen. Dat heeft het er ook mee te maken. "Ergens realiseer ik mij dat ik als artiest heel erg tastbaar ben. Dat zie ik als licht, je geeft iets en je ontvangt wat terug. Je straalt op het podium en mensen komen naar je kijken, dus ergens wil ik ook graag het licht zijn. Maar aan de andere kant zijn er heel veel momenten dat ik het liefst lucht wil zijn, zo van: ik ben er even niet."
Het valt op dat Typhoon totaal geen pose aanneemt en niet macho doet. Is dat zijn kracht? "Ik denk dat het niet meer dan normaal is. Ik ben mij er goed van bewust dat het in de hiphop-scene heel normaal is om je achter een pose te verschuilen. Ik wil zeker niet generaliseren, omdat er tal van rappers zijn die dat niet doen. Maar als ik naar deze plaat luister dan wil ik mijzelf herkennen en mijzelf in de ogen kunnen kijken. Ik heb dit album in eerste instantie voor mijzelf gemaakt, niet voor anderen. Ik vind het wel een teken van kracht als je jezelf durft te zien en te zijn, dan communiceren we echt. Dan vallen veel lagen weg en praat je tot in de kern met iemand. Dat is waar ik van hou en ik denk dat dat ook overkomt. Ik begrijp wel waarom rappers a.k.a.'s hebben, in het ergste geval bijvoorbeeld Slim Shady. Maar ik ben voorbij die fase en heb geen zin in poespas. Ik wil gewoon eerlijk zijn en ben me er heel goed van bewust dat eerlijkheid niet altijd gewaardeerd wordt. Ik merk dat we in een wereld leven waarin gezegd wordt dat eerlijkheid het langst duurt maar wees toch maar vooral niet eerlijk want het is zo confronterend. Ik vind dat we met zijn allen verder komen als je de confrontatie durft aan te gaan."
Inmiddels woont Typhoon weer in Zwolle, maar een paar jaar geleden ging de rapper in Amsterdam religiestudies doen. Is hij daar nu al klaar mee? "Het zou mooi zijn geweest als ik mijn propedeuse had gehaald, maar vorig jaar kwam er zoveel op mijn pad dat ik met mijn studie ben gestopt. Ik heb getoerd met Opgezwolle en ik ben naar Kenia gegaan. Daar zag ik mensen met minimale middelen toch alles uit het leven halen. Ze weten wat hun beperkingen zijn maar ze hebben dromen en willen daar naartoe werken. Dat was een soort spiegel van mijn eigen leven. Ik dacht bij mijzelf: ik heb meerdere talenten, ik ben blij dat ik kan studeren en muziek kan maken, ik vind het tof dat mensen mij daarin herkennen, en ik sta voor de klas. Dat zijn allemaal verschillende talenten die je kan gebruiken als een excuus wanneer je iets niet haalt. Ik wilde geen excuses meer maken en mij focussen op één ding waar mijn hart ligt en dat is nu muziek. School komt wel of komt niet, maar dit is nu en ik wil mij alleen focussen op het nu want vanuit daar kan ik weer verder bouwen."
Wat bedoel je met het nummer Hotel Beschaving? "Dat is de plek waar wij ons allemaal in begeven. Ik zie onze wereld als een hotel. Wij leven hier en betalen ons onderdak en eten. Het is geen huis, maar er zijn verschillende verdiepingen, zoals je ook hoort in Hotel Beschaving. De eerste is gebruiken en tradities, de tweede is bezittingsdrang en de derde is vernietigingsdrang. Op een bepaald moment heb je niet meer door dat het een hotel is omdat je er al zo lang verblijft maar het is wel een hotel. Deze wereld zal nooit helemaal van ons zijn ook al maken we overal gebruik en misbruik van maken. Ik weet zelf hoe hotelgasten soms kunnen zijn. Hotel Beschaving staat dus vooral synoniem voor de westerse beschaving. Ik vind ons best wel arrogant."
Zo Niet Mij is een al wat oudere track en is ook bekend van Typhoons live-shows. Hij rapt: "Ik laat een traan voor diegene die iets in mij gezien heeft." Wat bedoelt hij daar mee? Typhoon: "Ik weet dat ik heel veel mensen teleurgesteld heb omdat ik mijzelf niet open durfde gooien. In alle openheid en vrolijkheid is er een heel groot gedeelte geweest waar ik zelf niet eens bij kon, laat staan iemand anders. En als iemand heel veel van je houdt en daar doorheen wil prikken, stuit diegene op weerstand van mij en kan dat pijn doen. Uiteindelijk ben ik dan altijd diegene geweest die er mee wilde kappen. Ik ken mijzelf niet eens dus hoe kan jij mij kennen? Als iemand dichtbij komt, kan dat twee verschillende dingen betekenen: diegene blijft voor altijd bij je, wat een beangstigend idee is, of diegene gaat weer weg en dat is ook een beangstigend idee. Dus beter blijf je maar alleen. Het alleenzijn is heel deprimerend, maar eigenlijk ook heel heerlijk en het is soms zelfs lekker om in dat negatieve dingetje te blijven: ik heb niemand nodig en niemand heeft mij nodig, fuck de hele wereld. Ik ben iemand van extremen. Naarmate je ouder wordt, word je wel wat voorzichtiger en volwassener."
Het nummer Sprokkeldagen met de Belgische performer Neske Beks bevat een fraaie beat en door Bijlsma bespeelde gitaar. Ty: "Dat is een van mijn favoriete tracks. Hij is gemaakt door Dries en Delic en vormt een soort rode draad door mijn album. Op dat nummer lijkt alles samen te komen. Ik speelde een keer in dezelfde venue in Amsterdam als Neske Beks en was helemaal ondersteboven van haar uitstraling en haar stem. Uiteindelijk bleek ze toevallig - hoewel ik daarin niet geloof - boven mij te wonen in Amsterdam. Toen ik alweer in Zwolle zat, heb ik haar een mailtje gestuurd. Luister, ik ken je eigenlijk helemaal niet maar volgens mij klopt dit. Toen ik haar vroeg of ze op Sprokkeldagen wilde meedoen, was ze meteen enthousiast. Het is een mix van stijlen geworden waarbij zij in het Vlaams zingt. Geen enkel deel is hetzelfde, er zit geen refrein in en het is echt een verhaal. Ik vind het beeldend het sterkste nummer."
Zoals alles wat een lid van de "De Randamie-mafia" onderneemt, is de familie er nauw bij betrokken en dus doen broers Blaxtar en O-Dog en zus Dinopha mee op Tussen Lucht en Licht. "Mijn opa speelde meerdere instrumenten en zong, mijn moeder zingt en mijn vader speelt saxofoon. Muziek heeft dus altijd een grote rol gespeeld in mijn leven, maar ik denk dat ik door Blaxtar echt geïnspireerd ben om te gaan rappen." In het nummer Zendeghi zegt Typhoon: "Ik ben geen rapper, noem me ervaringsdeskundige." Ziet hij dat werkelijk zo? Lachend: "Ja, ergens is het een soort van fatoe. Maar het heeft er ook mee te maken dat ik zo serieus wordt genomen als rapper. Natuurlijk ben ik rapper en rap ik, maar kijk even beyond that. Jij bent ook niet alleen de journalist. Ik ben iemand die ervaringen deelt en ik ben deskundig in mijn ervaringen omdat alleen ik ze zo ervaar. Uiteindelijk gaat het om de persoon en niet om de taak die je vervult. Zendeghi betekent leven. Neem het alsjeblieft niet zo serieus. Er gebeuren hele heftige dingen in de wereld maar het is aan jou om dat stukje tussen licht en lucht te creëren, om jezelf te laten leven. Anders ga je dood van alle kopzorgen." Het nummer heeft net als sommige andere songs een dromerige vibe. Typhoon: "Ja, ik ben zowel heel energiek als best dromerig."
De track Brand Los is ontstaan uit een soort jamsessie van de Zwolse groep Combo Di Conjo, waar bandlid Dries Bijlsma samples uit heeft gebruikt. Ty: "Ik zou in eerste instantie iets voor hun schrijven, maar het werd steeds meer mijn eigen nummer. In overleg hebben we toen besloten dat ik voor een andere track op de Combo Di Conjo-cd ga staan. Het nummer geeft voor mij de festival-vibe weer waar ik heel erg van houd. Een beetje reggae-, dub-achtig met blazertjes en een beetje drum 'n bass. Ik ben ook die gast die helemaal losgaat op een Lowlands, of ik nou op het podium sta of op de camping aan het crashen ben. Dat is ook een Typhoon-kant. Niet allemaal emotioneel maar soms ook gewoon lang leve de lol." Ik krijg bij jou altijd het idee dat je geheelonthouder bent, in de zin van geen drank en drugs. "Dat hoor ik wel vaker, ha ha! Het ding is dat ik mijn grenzen ken. Of ik nou aan het smoken of aan het drinken ben. Deze periode smoke ik bijvoorbeeld helemaal niet en ik ben nooit in het extreme. Die momenten zijn er wel geweest, maar dan zul je mij niet zien. Tussen Licht en Lucht is zowel alles als niets. Het is zowel heavy als bullshit. Uiteindelijk zijn het woorden en geeft deze plaat je een gevoel dat alleen jij kan hebben. Maar neem het niet al te serieus want dat doe ik zelf ook niet."