Duvelduvel
Puur Kultuur
Top Notch
"Tis leuk geweest." Duvel meldde in oktober vorig jaar middels een droog berichtje op zijn website er wel zo'n beetje genoeg van te hebben en met hiphop te stoppen. Een verbazend grote hype volgde, waarin zelfs kwaliteitskranten bezweken voor de druk hijgerige speculaties als feit te brengen. Duvel zou devoot moslim zijn geworden, Duvel zou genaaid zijn door zijn label, Duvel zou zoveel. Een interview met theBoombap bracht meer duidelijkheid, daarna bleef het stil. Tot vorige maand doodleuk werd aangekondigd dat de nieuwe cd Puur Kultuur gewoon op Top Notch zou verschijnen. Alles terug bij het oude, zo lijkt het.
Voorheen "platenduivel" Kees de Koning zei in 3VOOR12XL dat je Duvel het beste kunt beschouwen als een "autonoom kunstenaar" en lijkt daarmee niet ver bezijden de waarheid te zitten: als je je doorbraakclip (Wie is ut) als concessie beschouwt en je muziek consequent in originele hoezen steekt (of weggeeft op het web), ben je geen simpele broodrapper op zoek naar een BMW. Aap-O-Theek uit 2004, ook al een samenwerking met Hotel, vormgegeven als een apothekerstasje, was spraakmakend maar Puur Kultuur steekt die uitgave ruimschoots naar de kroon qua verpakking. Je moet de plaat echt in de handen gehad hebben om een goede indruk te krijgen, stel je tot die tijd een schilderij van zo'n dertig bij veertig centimeter voor met aan de achterkant de cd geklemd. Nu al een klassieker.
Dat zegt uiteraard helemaal niets over het voornaamste bestaansrecht van zo'n kunststuk, de muziek. Erg veel is er op dat vlak niet veranderd. Sinds het laatste album vertrok een van de drie apen met enige onmin (zo valt op te maken uit de documentaire Dutch Touch) uit de groep: Rein de Vos richtte met een zekere Kraai en Das zijn eigen groep op (Audio Elixer), en dat verlies komt Duvelduvel eigenlijk alleen maar ten goede. Laten we eerlijk zijn, Rein alleen was nooit de reden om naar die Duvel-albums te luisteren. Duvel en Supa hebben dj/producer Dion als nieuw vast groepslid binnen gehaald en hebben zo in relatieve isolatie negentien nummers bij elkaar geharkt. Op het eerste gehoor lijkt Puur Kultuur daardoor wat minder zeggingskracht te hebben dan zijn voorganger, Kubus- of Delic-knallers ontbreken en een overduidelijke hitsingle is niet te vinden. Maar na een paar keer luisteren komen de subtielere productie-skills van Duvel en Dion (die de klus vaak samen klaren) aan de oppervlakte. Qua sfeer gaat het van mellow (De Bron) via hard beukend (Hardkanie, Schijt is de Norm) naar romantisch (afsluiter Ooh Liefduh), het album is volgepropt met rare stotters en synths en maakt de indruk meer een eenheid te zijn dan Aap-O-Theek. De enige vreemde eend in de bijt, Ballentyne's Puur de Intro, mag er trouwens ook wezen.
Inhoudelijk is Duvelduvel nooit een hoogdravende groep geweest en ook deze keer werd "geen semi-quasi-intellectuele-poptaki maar gewoon vette originele beats en lyrics" beloofd. Duvel en Supa houden woord, het gaat over de neppe hiphop-scene, een enkele keer wat serieuzer over de juiste levensinstelling (Leven) en over seks en liefde, maar geen enkele keer verslikken ze zich in overmoedige pretenties. Duvels couplet in Let Niet op Mij ("maar op je fokking vriendin") is een mooi voorbeeld: "Soms doe ik gek, ga d'r van haar werk ophalen / Draai 'r pokoes in de waggie, luister naar haar verhalen" (...) Ik rook een jonko minder als ik bij 'r ben / Dinsdag tv op Net5, doe alsof ik vaste kijker ben." Tussen alle stoerdoenerij elders maakt deze schattigheid geen neppe indruk, omdat eigenlijk alles wel een oprecht klinkt. Gast-mc Von Manteuffel (alias UDS-held Rudeboy, die op dit album de old-schoolrol van Blonnie B overneemt) komt verbazend sterk uit de hoek met grappige sneren als (je hebt) "minder pit dan een ons komijnekaas". Die Nederlandstalige rentree smaakt naar meer. Tel daarbij een in vorm verkerende Supa op en wat andere geslaagde gastoptredens (dj Git Hyper, rappers Afu Sensi en XDot) en je hebt een bijzonder solide album waar weinig mensen nog op gerekend hadden.
Terwijl voormalig Opgeduveld-partner Sticks alle verwijzingen naar Duvelduvel uit zijn teksten heeft gehaald en hiphopminnend Nederland zich afvraagt hoe tegenwoordig de verhoudingen binnen de Top Notch-stal liggen, maakt Duvel geen woorden vuil aan eventuele ruzie of beef en levert hij gewoon een sterk zevende album af. Doen alsof je neus bloedt, het is eigenlijk heel erg des Duvels.