Buraka Som Sistema: nieuwe wereldmuziek
Sound of Kuduro knocking at your door...
Buraka Som Sistema is het Afro-Braziliaanse spektakel uit Lissabon dat vorige maand huishield in Amsterdam en Groningen. Op het debuutalbum Black Diamond brouwen Lil John, Riot en Conductor met hulp van een handvol mc's en ongelijke delen baile funk, hiphop en soca een Portugese gettofunk stylo die de wereld overvliegt. Sound of Kuduro knocking at your door...
Flashback naar Lissabon, 2006. In Mercado, een piepkleine club in de binnenstad, starten Lil John en Riot een avond waar ze hun liefde voor de Angolese muziekstijl kuduro tot uiting willen brengen. Ze maken op een oude laptop van Cash Converters een paar edits en remixes van kuduro songs en krijgen binnen de kortste keren de toegestroomde hippe kids op de tafels. Bij de tweede editie van de avond staan er volgens producer Lil John al rijen voor de deur. "Tijdens onze sets kwamen er spontaan mensen op het podium om te mc'en en dansen. Daar is de groep uit ontstaan."
Buraka presenteert zich op hun eerste langspeler Black Diamond als de groep die de sound van het Angolese genre kuduro de wereld over brengt. "Kuduro is echte undergroundmuziek, voor Portugese kids had het niet echt veel credibility. Ze wisten dat het er was, maar niemand vond het tot dat moment interessant om er echt iets mee te doen." Het genre stamt uit de vroege jaren negentig, toen een een aantal dj's in de Angolese hoofdstad Luanda begon te experimenteren met Afrikaanse percussieve samples en calypso- en soca structuren. Met de intocht van Europese en Amerikaanse electronische muziek op de Roque Santeiro, de grootste openluchtmarkt van Afrika, kwam de invloed van techno en house en ontstond kuduro.
Black Diamond begint met een intentieverklaring: 'Sound and movement, travel to the new Africas. Look into your own city and find it. If you don't create it, tune to our space and experience a new musical revolution. We welcome you to the cipher; here you can communicate your feelings through the language of drums. Most of us were not born in Africa, but Africa was born in us.' bromt mc Kalaf in New Africas. Hij heeft zijn roots in Angola en was een spoken word artiest toen hij de rest van de crew ontmoette. Lissabon heeft een sterke en invloedrijke Angolese gemeenschap, natuurlijk vanwege de Portugese overheersing. Kuduro is volgens hem geen traditionele wereldmuziek. Toen Kalaf in 1996 vertrok uit Luanda zat het geluid van kuduro nog wat dichter tegen techno aan. "Het is eerder nieuwe electronische wereldmuziek. Drie of vier gasten die het hele ding zijn gestart. Twee producers en een mc die techno probeerden te maken."
Volgens Conductor is de manier waarop Afrikanen muziek maken anders dan hoe Europeanen het doen. "Het is niet een kwestie van timing en drums, het gaat meer om hoe je muziek mentaal ziet en gebruikt. Toen we naar Angola gingen en al die producers en dj's uit de kuduro scene ontmoetten keken ze niet naar ons als rovers. Kijk, de Angolezen hebben ook techno gestolen. Iedereen steelt van iedereen. Zij stelen nu weer van ons en ze brengen het naar een hele nieuwe fase. We hebben dus gewoon een green card!" Buraka is inmiddels wel heel populair in Angola. Lil John: "Ik denk dat we een gezonde relatie hebben met Angola, de producers van daar zeggen dat we echt iets anders doen dan de originele sound." Kalaf: "De laatste keer dat ik er was gingen we naar een hippe club, waar normaal gesproken absoluut geen kuduro gedraaid wordt. Toen we binnen kwamen zag de dj ons en zette meteen een Buraka song op, middenin zijn zouk-set!"
Diplo was een belangrijke factor in de doorbraak van Buraka. Nog zo'n voorbeeld van iemand die erg goed is in muziek 'stelen' en het naar een volgend niveau kan brengen. "Hij was één van de eerste mensen van wie we support kregen. Hij steelt inderdaad veel, maar hij is een coole gast." Kalaf: "Hij is eigenlijk een soort Robin Hood." Lil John: "Het is niet dat hij nu ineens in een Porsche rijdt of een privé jet heeft. Hij was bij onze show gisteren in Amsterdam en heeft gewoon zijn eigen vliegticket betaald hoor. Hij wil trouwens nooit meer na een optreden van ons draaien."
Niet verwonderlijk, want op het podium van Simplon in Groningen, waar Buraka middenin de nacht met vier man en een vrouw sterk optreedt, slaan de vlammen er vanaf. De Braziliaanse mc/danseres doet de slangbetekenis van het woord kuduro, ‘harde kont’, eer aan in een opwindende, seksueel geladen show. Songs van Black Diamond worden slim afgewisseld met fragmenten Daft Punk, Prodigy en AC/DC, zo krijgen de Eurosonic bezoekers de Buraka sound toegediend. Kalaf en Conductor nemen in Simplon de teksten voor hun rekening, maar op Black Diamond werkt de groep met veel verschillende vocalisten. Lil John: "Iedereen brengt zijn eigen persoonlijkheid mee naar het nummer. In Tiroza praat Bruno M bijvoorbeeld over waar hij vandaan komt en in Wegue Wegue rapt PongoLove over een kinderspelletje uit Angola en heeft ze het over haar vader." Sound Of Kuduro, waarop M.I.A. een niet onbelangrijk mopje meezingt, is de dansvloerhit in Europa op dit moment. "Het is leuk dat je tijdens de optredens ziet dat mensen dingen proberen mee te zingen maar dat dat moeilijk gaat. Die hebben tijdens Sound Of Kuduro hun revanche, omdat het zo makkelijk mee te jengelen is. 1 drop, 2 drop, 3 drop 4! Het is een soort Sesamstraatliedje eigenlijk."
Waar de songs op Black Diamond precies over gaan, niemand kan het echt uitleggen. Riot: "Het is vooral party music en de teksten zijn in onze eigen geheimtaal, dus ook in Portugal verstaat bijna niemand het." Conductor noemt het een soort Angolese slang. "Ik moest gisteren een woord vertalen naar het Portugees en daar was ik na een uur nog niet uit. MC's praten daar ook over hun eigen leven natuurlijk. Niet per se heel politiek in de zin van Obama, meer als sociaal commentaar." Voor Lil John is het feit dat een Hollandse jongen luistert naar een genre dat zijn roots heeft in Angola en is geproduceerd in Portugal, ook al een soort politiek/sociaal statement. "Daarmee sta je al meer open voor andere dingen dan die je automatisch binnengeschoven krijgt. We zijn niet voor de hand liggend in de zin van dat we Che Guevara t-shirts dragen, maar we nemen de dingen zeker serieus. We hebben een element van 2 Live Crew, maar ook iets van Rage Against The Machine." Die combinatie maakt het volgens Kalaf juist explosief. "Entertainen is belangrijk, maar je wilt ook graag dat mensen je album mee naar huis nemen en er nog een keer goed naar luisteren en over nadenken. Ik hoop dat deze plaat over een jaar of vijf als voorbeeld van de globale trend zal gelden."