Naar de k*nker met Spinal & Steen
"Als je niet origineel bent moet je geen muziek maken"
Spinal en Steen zijn op tournee en hebben pasgeleden hun tweede album samen uitgebracht. Tijd voor een interview dus. Maar rappers van dit kaliber vragen om een speciale aanpak. Op een zonnig terras ontstond ineens een subliem idee: we sturen James Worthy naar een van hun shows om verslag uit te brengen. Lees verder!
Ik zat net mijn badkamer te schilderen toen de naam van de hoofdredacteur van State op mijn trillende telefoon verscheen. Eigenlijk had ik geen zin om op te nemen, niet omdat ik Roti Stuart niet mag of zo, maar ik stond bovenaan een trappetje te balanceren met twee vachtrollers in mijn klauwen. Uiteindelijk nam ik toch op, vraag mij niet hoe, maar mijn Aziatische nichtje Lei Nie Che Hu die momenteel furore maakt bij het Chinees Staatscircus zou trots op mij zijn geweest. 'James, heb jij morgenavond wat te doen?' Ik antwoordde dat ik natuurlijk iets te doen had, iets met Jimmy Woo, Doutzen Kroes en stijldansen, maar eigenlijk had ik hele andere plannen. Under Siege 2 zou die avond op de tv komen en iedereen die mij kent weet dat ik mijn derde zoon niet voor niets Seagal ga noemen. Lekker knus onder mijn bloemendekentje, languit in de chaise longue, wilder dan dat hoeft het voor mij echt niet meer te worden tegenwoordig. 'Spinal & Steen treden morgen op in Haarlem en ik wil dat jij er een stuk over schrijft.' Ik aarzelde en er kwam zelfs wat kots naar boven, sommige dingen kunnen gewoon echt niet door de beugel en de stad Haarlem is daar één van. De stad verkoopt zichzelf altijd als de beschaafde versie van Amsterdam, de hoofdstad van Noord-Holland, zelfs op het Monopoly-bord komt de stad pretentieus over. Kijk maar eens naar dat lampje tussen de Zijlweg en de Barteljorisstraat in, zo van 'kom naar Haarlem hier vind je altijd een eureka moment.' 'Kom op James, je moet gaan, als je niet gaat dan ga ik je stijladviezen geven.' Ik twijfelde nog steeds. 'James, die baard kan echt niet meer en met jouw postuur zijn horizontaal gestreepte truien......' 'Oké oké, ik ga al.
Na een korte treinreis en een vette hap op het station besluit ik in de richting van het Patronaat te lopen. De Spaarnestad ligt er vredig bij en een vriendelijke meneer van de stadswacht groet mij en ik groet hem terug, want zo gaat dat nou eenmaal in de provincie. Op mijn blocnootje schrijf ik nog wat laatste vragen, met tegenzin. Want ik geloof niet zo in interviews. Alle vragen zijn namelijk al een keer gesteld en ik heb geen zin in van die gerecyclede antwoorden die ik ook al in de Revu, Oor, Spits en de Pers heb gelezen. 'Hoe ging het in de studio? Verliep de samenwerking een beetje goed?' Nee, ik ben meer van het observeren, ik wil in iemands hoofd kruipen in plaats van van iemand te horen hoe het in diens hoofd is en wat er allemaal in omgaat. Bij binnenkomst vertel ik gelijk aan Spinal & Steen dat ik geen vragen ga stellen, Steen lacht: 'eindelijk eens iemand die het begrijpt, pak maar een biertje uit de kanker koelkast. Wacht eens even, jij bent van State, dus indirect van BNN? Jij gaat toch niet alles wat ik zeg uit je kanker stukkie knippen hč?'
Voor de show begint ga ik even kijken in het publiek, puur uit nieuwsgierigheid. Wat voor mensen komen er nou eigenlijk af op een Spinal & Steen show en waarom? Helemaal vooraan staan wat meisjes, aantrekkelijke meisjes, ik stap op ze af en vraag het groepje wat ze hier doen. 'De muziek is lekker agressief, een soort van gabber. Ik kan er mijn woede in kwijt, daarnaast is Steen gewoon een geil beest,' zegt de mooiste van het stel. Spinal vertelde mij eerder al dat er altijd wel groupies zijn. Zo had hij het over een meisje op het Noorderslag festival, naar eigen zeggen met een verleden vol seksueel misbruik, maar ze had gewoon zin om hem oraal te bevredigen. Alleen mocht hij niet in haar mond klaarkomen: 'dat vond ik dan weer jammer. Haar vader en opa mochten het wel, maar ik niet'. Voor de rest is de zaal grotendeels gevuld met jongens die mij aan de James van pak 'em beet tien jaar geleden doen denken. Schuchtere einzelgängers, potentiële schoolshooters, jongens die later succesvol worden en de lekkerste wijven gaan neuken, maar zich eventjes onbegrepen en ongewenst voelen. In die tijd luisterde ik ook alleen maar naar Cage, Necro en RA the Rugged man. Movies for the Blind van eerstgenoemde was mijn Illmatic, Cage was mijn KRS, totdat hij veranderde in een veganistisch emo met plakhaar en gitzwarte nagellak. Hij schaamt zich nu ook voor zijn eerdere werk: 'Het album verheerlijkte drugsgebruik, ik deed eigenlijk alleen maar gek om het gek doen, eigenlijk is het gewoon een klote plaat.' Nu is de vraag natuurlijk of Spinal & Steen ook niet gewoon gek doen om het gek doen.
Het antwoord is nee, natuurlijk dikken ze veel dingen aan en gaan ze af en toe over the top, maar dit is hun niche, dit is waar hun hart ligt. Ze stoppen hart en ziel in dood en verderf en wekken het zodoende weer tot leven. Normaliter zijn de rappers die het horror/pornocore genre vertegenwoordigen niet bijster goed in het rappen, het shockeffect camoufleert veelal het gebrek aan talent. Spinal & Steen daarentegen weten overduidelijk van de hoed en de rand en zouden in menig top10 lijstje staan als ze zouden rappen over ietwat toegankelijkere onderwerpen. Aan de andere kant, wat is er ontoegankelijk aan alcohol, seks, drugs en een gezonde portie agressie? En natuurlijk zoeken ze soms de grens op qua teksten, maar af en toe moet je te ver gaan om een boodschap over te brengen. Als ik aan mijn vriendin vraag of ze alsjeblieft even wil afwassen dan is de kans groot dat ik het morgen zelf moet doen, maar zeg ik 'eee doe nu de afwas anders schop ik je in je baarmoeder' dan kan ik over vijf minuten thee drinken uit een schone mok. Dus oké, Spinal & Steen vragen om aandacht, maar godverdomme, ze verdienen het ook.
Ik neem plaats in een klein donker hoekje op het podium, het allerdonkerste hoekje aangezien ik zelf altijd walg van mensen die op het podium rondbanjeren die er helemaal niets te zoeken hebben. Je moet in de spotlight staan omdat je iets kan, niet omdat je iemand kent. Links van mij klooien de rappers wat met hun microfoons en testen deze met behulp van dat ene woord waar zo veel mensen, terecht of onterecht, over struikelen. Kanker, een gluiperige hoer van een ziekte, maar ook een krachtterm voor velen. Ikzelf ben wat dat betreft meer van de tering en kolere, ook niet echt twee onschuldige kriebelhoestjes dus ik ben niet echt in de positie om mensen te veroordelen op hun taalgebruik. Spinal & Steen nemen het woord kanker vaak in de mond, vaker dan een oncoloog met het Tourette syndroom en dat is bijzonder vaak. Steen: 'Baarmoederhalskanker, teennagelkanker, oorlelkanker, tandkanker, voorhuidkanker het klinkt zo lekker, weet je wel. Mensen moeten het ook niet gaan zien als ode of zo, het is gewoon een woord, kanker!' Een vriend van het stel, die tijdens shows functioneert als cd-verkoper en beveiliging, overhandigt mij een flesje bier en zegt dat ik een bijzonder vette show te zien ga krijgen. 'Vetter dan Cirque du Soleil?,' vraag ik. Nog voor hij kan antwoorden loopt hij naar een toeschouwer toe, neemt wat briefgeld in ontvangst en geeft de jongen een cd. Die ouderwetse guerrilla stijl van verkopen blijft toch het beste werken.
De eerste beat klapt uit de boxen en Spinal & Steen betreden het podium, ze hebben er zin in en het publiek overduidelijk ook. Alleen twee mannen, die ergens in het midden staan, staren beduusd voor zich uit. Waarschijnlijk heeft dit tweetal op de bonnefooi kaartjes gekocht en ze hadden overduidelijk iets van een singer/songwriter verwacht in plaats van rijmpjes over necrofilie en vrouwenbesnijdenis. De rest van de zaal gaat helemaal los op de beats van Shockmount en Killing Skills en kijkt naar Steen alsof hij een soort van sekteleider is. Alles wat de voormalige Rietveld academicus doet of vraagt, het publiek gehoorzaamt liefdevol. Als een muzikale variant van David Koresh en Jim Jones (niet de rapper, maar de dominee) springt de Utrechter over het podium. Tijdens het nummer "Los van de vloer" vraagt Steen aan de mensen op het balkon of ze zin hebben om naar beneden te springen: 'doe dan, wij vangen je moeder wel op in het mortuarium hahaha.' Af en toe doet hij mij ook denken aan Pete Doherty, de leadzanger van Babyshambles en de ex van Kate Moss natuurlijk. Die onvoorspelbaarheid, die bleke kop, dat talent, Steen is een waar podiumbeest. 'Optreden, dat is het mooiste wat er is, die jochies in het publiek zijn de spiegel van mij. Ieder optreden geef ik ze ook een opdracht, een kadaveropdracht. Vandaag is dat bijvoorbeeld, koop geen kaartje voor de trein en als de conducteur iets zegt gooi hem dan voor zijn eigen intercity. Vorige week moesten ze het zwakste meisje van de klas een bukake geven, dat is toch lachen.' Spinal lijkt van buiten wat rustiger dan zijn collega, het is overduidelijk dat hij al zijn emoties in zijn stem legt. Aan de dikke kloppende ader in zijn nek kan je precies zien hoeveel energie hij in zijn woorden pompt. Het tweetal vult elkaar tijdens de show ook prima aan. Steen is de doener, Spinal de denker. Steen hitst op en gaat het publiek in, Spinal observeert non stop en oogt uitermate gefocust. Samen toveren ze Patronaat, een podium dat ooit is begonnen in een voormalig schoolgebouw van een kerk, om tot het leslokaal van Lucifer.
Ondanks de tamelijk macabere teksten is de sfeer in de zaal gezellig en af en toe zelfs knus te noemen. De rappers delen bier en rum uit, iets wat ik eigenlijk alleen nog maar heb gezien bij concerten van mc's die uit het westen van Amerika komen en rockartiesten. Het voelt in zijn geheel ook een beetje aan als een rockconcert, maar dan met toeschouwers die wel weten wat deodorant is en meer dragen dan wolven T-shirts alleen. Maar echt in een hokje te plaatsen valt de avond niet aangezien het af en toe ook aanvoelt als een gabber of drum & bass feestje. Spinal: 'we doen ons eigen ding en proberen niet hip te doen, iedereen is zo hip tegenwoordig. Als je niet origineel bent moet je ook geen muziek maken. Wat dat betreft hebben we ook weinig met hiphop. We rappen wel, maar mikken op een veel grotere doelgroep. Bij onze optredens zie je echt alle soorten mensen, dat vind ik kankervet.' Het is in ieder geval een verfrissende show, niks geen rappers die alles op de automatische piloot doen en ook nog eens high zijn, maar gewoon een stel jongens die hun werk serieus nemen.
Ik ben voor mij doen erg positief en ik schrik er zelf ook een beetje van, maar ik heb simpelweg een prima optreden gezien. Misschien komt het ook wel vanwege het feit dat ik eventjes terug in de tijd ging, ik voelde mezelf weer een tiener. Voor één avondje was ik weer die insecten verbrandende aan porno verslaafde kleptomaan. Die kleine engerd die altijd naar de grond keek, ik ben nu nog steeds wel klein en eng, maar ik kijk alleen nog maar omhoog. Een verandering die mede tot stand is gekomen door dit soort muziek, het verschaft je toch een soort van identiteit.
De kratjes bier zijn leeg, de flessen rum zijn op en de koelkast is geplunderd, tijd om op te stappen. Ik neem afscheid van de mannen en hun aanhang en loop met een tas vol energiedrankjes, broodjes, Nutella, honing en extra belegen kaas in de richting van de uitgang. Eenmaal thuis aangekomen maak ik overheerlijke gratis tosti's en nog voor ik het vergeet schrijf ik een belangrijke datum in mijn agenda. 1 mei, Spinal & Steen in de oude zaal van de Melkweg, maar nu eerst nog even genieten van mijn wel verdiende vakantie naar Mexico.
door James Worthy; Beeld: Tim Keen, 28Apr09
[Terug naar home] [Terug naar artikelen]
