Hoe Sjaak het flikt
"Ik neem deze hele rapshit niet serieus"
"Weet ik veel. Ik denk gewoon niet teveel na, ik ben geen professor of zo. Ik schrijf gewoon op wat in mijn hoofd komt en dan ga ik het opnemen. Als het dope is, is het dope en anders heb ik toch weer een nieuwe pokoe er bij. Je moet niet teveel nadenken, gappie. Gewoon jezelf zijn. Ik had nooit verwacht dat het allemaal zo hard zou gaan maar Nederland is klein. Je bent zo aan de top en je bent ook zo weer flop, begrijp je? Ik maak me niet teveel druk om die rap-shit, nooit gedaan. Voorlopig pak ik m'n buit en dan zien we wel."
Mehdi Chafi, beter bekend als Sjaak, of Mr. Shakes, heeft geen verklaring voor zijn onmiskenbare swagger en natuurlijke flow. Waar de meeste rappers constant schrappen en beitelen en duidelijk moeite doen om dope te flowen, schudt Sjaak raps uit zijn mouw en weet hij zelf niet precies waarom zijn kleurrijke personage zo goed uit de verf komt. Zijn eerste opname, op zijn vijftiende in jongerencentrum JACO in Amsterdam-Oost, was meteen goed. "Daar begon alles. DOP, mijn click, is daar ontstaan. Met een paar van mijn matties zat ik daar vaak nog te spacen nadat al die buurthuisshit was afgelopen. Zaten we daar een beetje te chillen en dan ging ik daarna met wat leipo's op de brommer naar Zaandam, je weet toch, naar die cafeetjes daar. Chickies hosselen. Die andere gasten bleven in JACO om pokoes op te nemen. Ik rapte niet eens, ik was daar gewoon om te hangen. Ze vroegen me een keer om wat te spitten, dat heb ik gedaan en het was best wel dope. Toen had ik een hobby erbij. Ik zag het nooit serieus, ik deed die shit meer voor de jongens uit de buurt, leipe shit maken die je nergens anders hoort. Onze eigen slang en zo; woorden die je alleen in Oost hoort. Door ons is JACO een muziekcentrum geworden, serieus. Beneden zat dan Groove Click: Chico, Paytax en zo. Boven zaten wij. Beneden hoorde je yo, I'm coming with the underground flow en weet ik veel, boven was het meer fok je moeder, ik steek je bitch."
Sjaak kijkt even schuldig om zich heen en krabt zich achter de oren. "Ik geef toe, onderwerpen waren altijd ons probleem. Ik houd gewoon niet van boodschappen in muziek, weet je. Ik weet al dat het leven fokt-op is, ik zie het elke dag op straat, dat hoef ik niet ook nog te horen in pokoes. Boodschappen doe je bij Albert Heijn."
Sjaak is zo Marokkaans als het maar kan, iets wat zijn artiestennaam niet zou verraden. Hij doet eindelijk uit de doeken hoe hij aan zijn bijnaam komt. "Dat is echt oud, gappie. Ik rapte toen niet eens. Ik woonde in Amsterdam-Noord en ik praatte echt plat Amsterdams. Echt heel plat, dat ben ik nu een beetje kwijt maar toen was ik echt net zo'n Sjonnie. Ik ging in die tijd stiekem uit op het Leidseplein. Dat was de tijd dat Breezer net in kwam, begrijp je waar ik heen wil? Stond ik daar als klein jochie van dertien in Oerhollandse tenten lam van de Breezers te spacen op André Hazes en shit. Daarom noemden ze me Sjaak, ik was ook echt een Sjakie. Die naam had ik dus al toen ik begon te rappen."
Nadien blijft Sjaak hangen op pleintjes, in kantines van scholen (voor chickies, niet voor boeken) en coffeeshops als Trinity en 't Ballonnetje. Hij ontwikkelt zijn unieke stijl door constant tracks op te nemen, rauw, van lage kwaliteit en zonder songstructuur. Vaak zijn het tig rappers achter elkaar op een beat, meestal zonder refrein. Sjaak onderscheidt zich door een natuurlijke neiging om achter de beat te hangen, een unieke voordracht (bijvoorbeeld biiiiûh in plaats van bitch) en Engelse woorden uit te spreken met een Cockney-accent. Tel daarbij een apart vocabulaire op, met woorden als zkinkelen (stuiteren) of el binda (een eenpersoonsjoint) en je hebt Shakes. Het zorgt er allemaal voor dat Sjaak wereldberoemd wordt in Amsterdam-Oost. "Ik heb nog steeds geen internet. Bluetooth, ouwe. Dat is die shit. Ik kwam gewoon met mijn nieuwe tracks op m'n tellie naar de shop en dan stuurde ik die shit met bluetooth naar iedereen die het wilde hebben. En die stuurden het weer door naar iedereen die ze kenden. Zo kwam mijn shit overal terecht. Iedereen begon die shit te verspreiden en mensen die ik niet eens kende begonnen mijn shit te spitten op straat. Dat gaf me weer zin om nieuwe shit te blijven doen, voor de buurt weet je. Vooral na Vul Me Glassoe ging het keihard, die shit was overal. Overal, ouwe."
Sjaak blijft er nuchter onder, hoewel hij graag beneveld door het leven gaat. Part-time wietkoerier, fulltime chillen en ondertussen allerlei hosseltjes - als het maar buit oplevert. In 2006 gaat hij langs bij de clipshoot van Appa's Schuif aan de Kant en vatten de twee het plan op een track te maken, Ik Heb Schijt. "Ik vond het wel oké, maar ik had nooit gedacht dat het zo groot zou worden. Voor mij was het gewoon standaard Shakes-shit. Je schrijft op wat in je hoofd zit, je neemt z'n moeder op en klaar. Later hoorde ik dat Habbekrats gratis een clip wilde maken. Gratis is een mooi woord, ouwe. Een dagje leip doen, Jack Daniels, jonko, je weet. Ik heb geen internet, dus ik wist echt niet hoe hard het ging met die clip. Die shit is meer dan een miljoen keer gecheckt! Ik dacht echt: what the fuck? Mensen begonnen te schreeuwen op straat, ook buiten Oost. É Sjaak! Ik heb schiiiijt. Dan schreeuwde ik terug: Ik heb ook schiiiijt, gappie! Ineens zagen mensen me als bekende Mocro, maar ik ben gewoon nog steeds Shakes, ik voelde me geen rapper of zo. Ik besefte het pas echt toen ik met Appa ging optreden, mijn eerste optreden ooit, als voorprogramma van The Game. Ik was kapotzenuwachtig, ouwe. Ik heb een halve fles Jack leeggezopen maar toen ik eenmaal op stage stond was het echt dope, gekkehauwes. Ik kreeg echt dat gevoel, adreline. Ik dacht: jawel, hier kan ik aan wennen."
Sjaak is een fenomeen en overal waar hij komt, breekt hij de tent af, zo ook tijdens de Urban Awards van vorig jaar, waar hij niet geboekt is maar wel het hoogtepunt van de avond wordt, vooral als na het origineel plotseling DJ Izzy's houseversie van Ik Heb Schijt er in knalt. Tot veler verbazing staat Sjaak later niet op de officiële versie van de remix, en past Appa ook het refrein aan. In de tussentijd heeft Sjaak getekend bij SPEC, het label van Ali B, en er gaan geruchten dat Appa niet te spreken is over die move en liever had gezien dat hij op Appa Music zou uitkomen. Ook de clip van Dubbel O doet menig wenkbrauw fronsen, omdat het als twee druppels water lijkt op die van Appa en Yes-R zinnen heeft die opgevat kunnen worden als steekjes onder water richting de meest onderschatte. Is er sprake van spanning? "Mensen lullen te veel, ouwe. Appa is gewoon naar me toegekomen en heeft gezegd dat hij die track eenmans wil doen. Ik heb daar geen problemen mee, het is zijn pokoe, hij moet doen wat hij wil. Appa is gewoon nog m'n broertje. Als Appa en Yes-R problemen met elkaar hebben, wat ik niet eens wist of zo, dan is het niet mijn probleem, snap je? Als twee matties van mij ruzie met elkaar hebben dan moeten ze niet tegen mij over elkaar praten en shit. Ga gewoon naar diegene toe en zeg wat je te zeggen hebt. Als je wilt vechten, ga je vechten maar ik ga mij er niet mee bemoeien of partij kiezen. Ik ben geen partijkiezende motherfucker, anders ging ik wel voor PvdA of zo. Fok politiek."
"Ali en Yes-R ken ik uit de buurt, ik ken die gasten al heel lang. Niemand anders heeft me een aanbod gedaan dus het was eigenlijk geeneens een keuze. Ik heb eerst rustig een maandje opgetreden met die gasten, kijken of het klikt. En het voelde goed dus ik heb getekend. Ik heb nu gewoon regelmatig optredens en bij SPEC gaan ze met elkaar om als familie dus het is gewoon dope zo. Het belangrijkste is dat niemand zich bemoeit met wat ik wil maken, ik maak gewoon wat ik wil. Check mijn mixtape, het is gewoon nog steeds echte Sjaak-shit."
En de track Shawty, een gelikte ode aan een schone dame, compleet met r&b-refrein ? "Dat was mijn eigen idee, ik wilde gewoon een chickietrack doen. Je kan wijven niet altijd blijven haten in je pokoes."
De mixtape Sjaakmat is inmiddels duizenden keren gedownload en bevat naast features van labelgenoten ook gastrappers als Faberyayo van De Jeugd Van Tegenwoordig. Zijn partners-in-rhyme, Abba en Boha van de DOP, schitteren door afwezigheid. "Voordat mensen weer mooie verhaaltjes gaan verzinnen: er is niks aan de hand. Dit is gewoon mijn ding, er komt een DOP-mixtape aan genaamd Gekkehauwes. Ik ken die jongens al vanaf de zandbak, haren trekken, bloedlip. Daar komt nooit iets tussen, vriend. Alles wat je van DOP hebt gehoord is oude shit. Mijn solodingen zijn nieuwer dus je hoort die ontwikkeling, daarom lijkt het alsof ik verder ben maar die gappies van mij zitten echt niet stil. Mensen gaan flippen als die DOP-shit uitkomt. Ik weet niet of DOP ook onder SPEC komt, we moeten maar zien hoe het balletje rolt en of iedereen tevreden is".
Het zou logisch zijn dat er na de mixtapes een album komt, om de hype uit te melken, maar wie dat denkt komt bedrogen uit. Sjaak gelooft niet meer in albums. "Fok een album maken. Waarom? Wie koopt er nou nog albums? Kijk die verkoopcijfers, daar word je echt niet vrolijk van. Ik maak gewoon mijn shit en mijn mensen gooien het online en dan krijg ik weer wat boekingen. Singletjes wil ik nog wel doen maar die albumshit is over, man. Ik ben realistisch. Deze hele rapshit neem ik niet eens serieus. Als ik nu iemand van vroeger tegenkom die een plannetje heeft waar ik veel buit mee kan pakken, dan ga ik dat gewoon doen en verdwijn ik een tijdje. Geen grap, ik meen het. Al die rappers willen praten over straatshit, maar ik bén van de streets - ik rap er toevallig bij. Ik ben natuurlijk wel dankbaar voor alle fans en zo, maar ik ben slim genoeg om te weten dat je beter geen muzikant kan zijn als je een toekomst voor je kinderen wilt. Dit is Nederland, geen Amerika, je bent geen superster hier, dus ga je ook niet zo gedragen. Als je slim bent, leg je een doekoetje weg en zet je een paar kamertjes vol met wiet. Dan heb je elke maand gewoon buit, leef je rustig, je investeert wat, zo groei je weer. Ik ken een paar gasten die overvallen hebben gepleegd en meteen helemaal leip naar seksclubs zijn gegaan, champagne spuiten op chickies en zo. Dertig roodjes laten vallen op één avond en shit. Dan ben je echt dom. Een paar andere gasten hebben hun geld geïnvesteerd in appartementen in Marokko en rijden daar nu gewoon Ferrari's. Dat zie ik niet gebeuren als ik nu met die rapdoekoe de superster ga uithangen. Daarom houd ik me rustig. Ik leg het nu gewoon weg, ga het investeren en als alles goed gaat, sta ik als ik veertig ben in Marokko naar mijn jacht te kijken en denk ik: hoe heb ik dat nou geflikt?"