Salah Edin is (bijna) nergens bang voor
"In de muziek mag je zeggen wat je wilt"
Drie-en-een-half jaar geleden kondigde Salah Edin zijn Arabischtalige album al aan op State. Nu pas is Horr er en kan de rapper nieuwe, grote stappen zetten. "Zodra je denkt dat het niet gaat lukken, gaat het inderdaad niet lukken."
Dat Salah Edin zichzelf Salah Edin noemt, is zoiets als een Hollandse rapper die zich Willem van Oranje noemt. Inmiddels is hij zo vergroeit met zijn alter ego dat hij zelfs de telefoon opneemt met "Salah". Net als hij aan het uitleggen is dat bijna iedereen hem zo noemt, belt Cilvaringz, zijn manager. "Met Abid."
Abid Tounssi (28) leerde wel over Willem van Oranje op school, maar niet over de Arabische generaal Saladin. Als "jong mannetje" op vakantie in Marokko zag hij bij een neef een religieuze speelfilm waarin de befaamde krijgsheer het opnam tegen Richard I Leeuwenhart. "Dat inspireerde mij. Ik vond de naam ook mooi. Hij was een soort X-Man!"
Als je een uur lang allerlei vragen aan Salah Edin stelt, zijn er twee uitspraken die keer op keer terugkeren: daar ben ik niet bang voor, en: daar heb ik geen probleem mee. Als Salah Edin, het personage, inderdaad een soort superheld is, dan is hij een onverschrokken en tolerante strijder met een vriendelijke glimlach. Als welbespraakte Marokkaanse Nederlander met een uitgesproken mening is hij een gemakkelijk mikpunt voor die 17,1% Wilders-supporters en andere reaguurderstypes. "Ik heb daar geen probleem mee," zegt hij dus. "Ik heb daar voor gekozen. Als ik in de club sta en iemand komt naar mij toe om mij wat vragen te stellen dan beantwoord ik die graag. Het is niet dat ik aan het chillen ben en je dus moet opzouten. Nee, ik geef die mensen hun tijd. Om te laten zien dat ik gewoon een aardige kerel ben, die een bepaalde mening heeft. Zoals jij die ook hebt. Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn, maar je kunt elkaar wel de hand schudden. Tot de volgende keer, en dan discussiëren we weer verder."
Afgelopen weekend is Salah Edins tweede cd uitgekomen. Horr ('puur') is geheel Arabischtalig en zal zijn nationale bekendheid dus niet zo snel verzilveren. Of toch? Salah Edin: "Ik zie het als een grotere stap. Als ik mijn Arabische album vóór mijn Nederlandse album had uitgebracht, hadden ze het hier niet kunnen oppikken. Nu is dat wél mogelijk. Ik vind het ook leuk om de mensen die mijn Nederlandstalige muziek kennen te introduceren naar de Arabische muziek. Het is totaal verschillend van elkaar, dat is een stukje ontwikkeling. Voor mij, en voor de mensen. Ik wil laten zien dat ik mijzelf niet laat beperken tot één doelgroep. Met de Arabische taal kan ik veel makkelijker een grotere markt bereiken. Een wat oudere doelgroep, denk ik ook. Het is een volwassen album. Ik wil mijzelf niet vergelijken met een Eros Ramazzotti, maar die heeft ook een bekendheid hier in Nederland terwijl niemand hem verstaat. Het is muziek. Zodra je denkt dat het niet gaat lukken, gaat het inderdaad niet lukken. Als je er wél voor gaat, kan je altijd zien hoe ver je komt. Ik heb pas geleden een nummer opgenomen met Mala Vita. Dat is een balkanbandje en ze zingen in het Italiaans, Joegoslavisch en weet ik veel. En ze staan wél in een volle Paard! Dat vind ik mooi om te zien. Ik vind dat dat met hiphop ook mogelijk is."
"Ik luisterde vroeger heel veel naar platen van mijn moeder," zegt Salah, "en ik vond het helemaal niks. Maar hoe ouder ik werd, hoe meer ik het begon te waarderen. Bepaalde stukken vind ik echt prachtig. Toen ik aan mijn Arabische album begon, groeide mijn interesse voor Arabische klassieke muziek. Timbaland scoorde met een stukje van Abdel Halim Hafez een superhit met Big Pimpin'. Je hebt mensen die jazz samplen, mensen die van reggae invloeden nemen, en ik pak iets van dat Arabische. Die muziek is heel rijk. Ik heb fusion van hiphop en oude klassiekers gemaakt waardoor Arabische mensen van een oudere generatie er ook naar kunnen luisteren. Het is een heel puzzelwerk geweest. We hebben heel veel samples gecheckt en heel veel dingen na laten spelen en iets anders laten spelen."
Concrete (bekend van zijn werk met U-Niq) heeft het gehele album geproduceerd. Normaliter zou dat betekenen dat hij in zijn eentje verantwoordelijk is geweest voor alle muziek. Op Horr is dat niet het geval. Concrete heeft geen Arabische achtergrond en was dus niet bekend met het muzikale erfgoed waar Salah Edin uit put. "Ik leverde alles en hij zette het in elkaar," zo omschrijft die laatste het. "We hebben Arabische instrumenten gehuurd en hiphopdrums op een bendir gespeeld. Je hebt kwartmaten in de Arabische muziek, daar kan je ook mee experimenteren. Het moest anders klinken dan een normale Wu-Tang-drum of een harde Dre-snare. Het moest een eigen sound hebben. Ik ben deze keer veel meer betrokken geweest bij de muziek. Met Focus... was het aannemen wat ik kon. Ik vond het geweldig wat hij maakte, maar nu had ik veel meer invloed. Ik heb het hele album zelf geschreven, tot en met de zang. Dit is echt mijn kindje.
"Ik denk dat ik mijn tweede Arabische album met Focus... ga doen. Concrete is een goede producer, maar het is goed als iedereen nu weer zijn eigen kant op gaat, en zich verder ontwikkelt. We hebben zes jaar in de studio gezeten om een geweldig album in elkaar te zetten, maar het kwam ook wel eens voor dat je elkaar kon opeten. Je bent bijna met elkaar getrouwd. Het is wel even goed om elkaar los te laten."
Sala Edin is, volgens eigen zeggen, "de eerste Arabischtalige rapartiest die internationaal met een album uitkomt", drie jaar vertraging of niet. "Ik ben geen type dat stilzit, ik ben iemand die hard werkt. Ik heb twee jaar van Nederlands Grootste Nachtmerrie kunnen leven en ik hoop dat ik nog meer kan met Horr. Ik heb van mijn hobby mijn werk gemaakt. Met elk album wil ik iets neerzetten. Ik wil er ook steeds een dvd bij doen. Bij mijn volgende album zal ik nog een niveau hoger gaan. het wordt steeds moeilijker en ik vind het leuk om die uitdaging aan te gaan. Nogmaals: er zijn geen beperkingen. Als ik geloof dat ik het kan, gaat het ook lukken. Misschien niet in één jaar, maar wel in vijf of zes.
De rondhangende Marokkaanse jongens die massaal hun school niet afmaken lijken ogenschijnlijk niet erg op de ambitieuze Marokkaanse jongens die het maken in de Nederlandse hiphop. "Ik denk dat wij geïnspireerd zijn door iets groters," zegt Salah Edin over de groep waar hij zelf thuishoort. "Wij hebben iets in ons leven waar wij voor kunnen gaan. Veel jongeren hebben dat niet. Die willen alleen geld maken en that"s it. Ik wil wél iets bereiken, ik wil wél iets laten zien. Ik beperk mijzelf niet. Het is niet dat ik een superdiploma heb, maar ik werk wel keihard om te komen waar ik wil zijn. Wie had dat ooit gedacht? Mijn moeder werkt nog steeds in een magazijn, en ik tour de hele wereld over. Waar zij de kans niet heeft gekregen, heb ik die wel gekregen. Ik heb het recht om te zeiken over Nederland want ik dóe wat. Ik draag iets bij aan de samenleving, in tegenstelling tot veel andere jongens. Als je denkt dat Nederland een kloteland is, moet je daar wat mee doen. Ik heb de mogelijkheid genomen om er een album over te maken. Maar je kan ook wat anders doen. Aboutaleb is een voorbeeld waar ik respect voor heb."
Je klinkt ook meer ontspannen op Horr.
"Absoluut. Ik weet niet of die andere cd geforceerd was of dat het met het concept te maken had, maar het was even wennen."
Ik vond het af en toe wel een beetje geforceerd klinken. Je zet een wat zwaardere stem op, waardoor ik het gevoel krijg dat je een pose aanneemt, wat weer een afstand schept.
"Ja ja ja, absoluut. Dít album is echt veel persoonlijker. Ik ben er achtergekomen wat ik nog meer met mijn stem kan doen. Ik kan als een hele stoere rapper klinken, maar óók als een persoon die niet in een hokje te stoppen is. Ik kan ook zingen en dichten. Op het einde van Biya Albak hoor je een imam prediken, maar dat ben ik dus."
Het zou mooi zijn als je deze ervaring mee kunt nemen naar je volgende Nederlandstalige werk.
"Dat ga ik ook zeker doen! Het was mijn eerste Nederlandstalige album en ik ben trots op wat het heeft gedaan. Het heeft een leven gekregen. Ik weet dat ik niet de beste rapper in het Nederlands ben en dat geef ik ook eerlijk toe, maar ik doe het wél."
Je bent een betere rapper in het Arabisch?
"Ja, absoluut."
Beetje jammer dat ik niet echt kan horen.
"Misschien haal je er alleen de flow uit. Ik gebruik in het Arabisch woorden die makkelijk zijn, en niet zozeer diep en moeilijk."
Marokkaans Arabisch is geloof ik niet helemaal hetzelfde als wat ze in Egypte of Libanon spreken.
"Ik gebruik veel woorden die iedereen kent, dat heb ik expres gedaan. Er zijn heel veel mensen in Libanon die mij kennen, ze vinden mij top. Een vriend van mij uit Jordanië, een regisseur, wil mijn muziek gebruiken in zijn films. Ze verstaan misschien niet alles, maar grote stukken begrijpen ze wel."
"Ik heb een interview gedaan dat natuurlijk niet over mijn Arabische album ging, maar over Theo van Gogh en Mohammed B. Ik beantwoord de vraag, en als mensen iets niet weten dan leg ik het nog een keer uit. Ik heb zo mijn standpunten. Ik zie Bin Laden als iemand die opkomt voor zijn mensen, net zoals George Bush voor zíjn mensen opkwam. Er is niemand in de Arabische wereld die vecht tegen de onderdrukkers. En de onderdrukkers in met Midden-Oosten zijn toch de Amerikanen. Ik geef antwoord omdat het mijn mening is."
En Salah Edin krijgt vragen te beantwoorden die, pak hem beet, Jiggy Djé of Winne niet zo gauw gesteld zulllen krijgen. "Ik ben een rapper die iets komt zeggen. Ik heb er geen problemen mee. Ik heb er voor gekozen om met Nederlands Grootste Nachtmerrie een bepaalde richting op te gaan. Het is voor mij belangrijk dat er meer is dan alleen de muziek, al is het niet zo dat ik iets probeer te promoten. Ik wordt sowieso in een hoekje geduwd omdat ik een bepaald concept heb." Namelijk dat van de Marokkaan die zich, om eens een heel Hollandse uitdrukking te gebruiken, niet de kaas van het brood laat eten door de hem vijandig gezinde rechts-conservatieve hordes. Daar doet Salah Edin natuurlijk ook zijn voordeel mee. Anders dan een aspirant legerimam zet hij zijn carrière niet op het spel met een gepeperde mening meer of minder. "Ik denk dat mijn carrière juist gemaakt wordt door bepaalde uitspraken. Ik ben een muzikant. Ze hebben mij wel eens gevraagd of het mij iets leek om in de politiek te gaan. Dan ben je gebonden aan allerlei regeltjes. In de muziek mag je zeggen wat je wilt. Tot een bepaalde grens, zoals het beledigen van religies en rassen van mensen."
In Marokko vinden ze je misschien wel een veel te liberale halve Nederlander.
"Dat kan. Uiteindelijk ben ik eigenlijk landloos."
Het is vandaag vrijdag. Ga je naar de moskee?
"Nee. Ik moet zometeen repeteren en ik heb een interview met jou. Ik ga wel regelmatig."
Je bent echt gelovig?
"Ja. Maar ik rook ook af en toe een jointje, daar heb ik geen problemen mee."
Je hangt dan ook niet de religieuze scherpslijper uit op je platen.
"Absoluut niet. Daar kan je vanuit de islamitische hoek wel negatieve reacties op krijgen. Daar houd ik ook rekening mee. Ik praat niet al te veel over de islam. Het is een deel van mijn leven dat ik voor mijzelf houd."
Wie van hiphop houdt ontwikkelt een interesse in en een sympathie voor de Amerikaanse cultuur, met name die van Afro-Amerikanen. En nou is de president zwart. Salah Edin: "Hiphop is muziek tégen de onderdrukkers, van de underdog. Daar is het ook uit ontstaan. Ik denk dat veel mensen, als Marokkaan of als Arabier, zich daarom met de muziek kunnen identificeren. Een protestgevoel kan je met hiphop heel goed uiten. Dat het uit Amerika komt, so be it. Bin Laden schiet ook wel eens met Amerikaanse wapens. Ik werk veel met Amerikanen. Ik ben op dit moment heel druk bezig met een hele grote producer."
Je bedoelt niet Focus...?
"Nee, ik bedoel eigenlijk zijn baas."
Say no more.
"Als dat doorgaat, wordt dat mijn laatste album. Dat wordt moeilijk te evenaren. Dan hou ik op mijn toppunt op."
Heb je de grote man al ontmoet?
"Nee. Hij heeft mijn muziek wel gehoord, mijn videoclips gezien en hij heeft ook mijn album in zijn handen gehad. Ik vind het al leuk dat ze er over hebben gesproken en dat de mogelijkheid er ligt. Er zit voor mij maar één persoon tussen. Ik ga voor mijn volgende album ook naar de States toe om op te nemen."
Dat volgende album, hij wordt met hoesje en al voor "2009-2010" aangekondigd in het boekje van Horr, heet WO II. Niet alleen Focus... werkt er aan mee, maar ook de Saoedisch-Amerikaans producer DJ Khalil. Eerdere klanten van hem waren o.a. 50 Cent, Jay-Z, Talib Kweli, Nas en de Clipse.
