Statemagazine - article - De alledaagse waanzin van Sticks - Article

De alledaagse waanzin van Sticks

“Hoe meer ze schreeuwen, hoe meer ik snak naar stilte”

Na Microphone Colossus met Kubus (2004) en Fakkelteit met Delic (2007), is Alledaagse Waanzin met Fakkelbrigade-producer A.R.T. alweer de derde soloplaat van Sticks. De albumtitel is afgeleid van de korte verhalenbundel Tales of Ordinary Madness van de Amerikaanse schrijver/dichter Charles Bukowski en vormt de leidraad voor de alledaagse waanzin van Sticks. State ging op bezoek bij de rapper in de Zwolse wijk Holtenbroek, en hoorde evenals Sticks zelf voor het eerst het een dag eerder in België gemasterde album.

Wat opvalt bij beluistering van Alledaagse Waanzin is dat Sticks zijn flow en sound nog verder geëvolueerd heeft. Wie een soort herhalingsoefening van Fakkelteit of Fakkelbrigade verwacht, komt bedrogen uit. Sticks blijft zichzelf muzikaal uitdagen, terwijl de beats van A.R.T. (Ali Reza Tahoeni) minder experimenteel zijn dan bij Fakkelbrigade en vooral hiphopgeoriënteerd zijn. Toch schuilt bij Sticks achter al het succes en de loftuitingen een introvert persoon, iemand die zich het liefst uit de hectiek van alledag terugtrekt en ook gewoon zijn twijfels en onzekerheden heeft. Dat wordt eens te meer duidelijk op Alledaagse Waanzin. “Alle zekerheden en onzekerheden zitten er gewoon in,” vertelt Sticks. “Het is een plaat die qua beats vrij hard is. Ik wilde gewoon een harde plaat maken, die back to basics is. Voor de rest is 'ie vrij eerlijk. Ik ben altijd wel redelijk eerlijk, maar nu is die écht eerlijk. Het hele leven is een beetje zoeken naar balans, maar ik kan hem eigenlijk nooit vinden. Wat wel echt goed gelukt is, is om meer down to earth te schrijven. Een track als Hersennevel bijvoorbeeld gaat over dat ik zó vaak bezig ben met die balans en zoveel gedachten heb, dat ik dat moeilijk kan ordenen. Daardoor kan ik ook binnen één track van allerlei verschillende dingen schrijven. Ik hoor wel eens mensen zeggen ‘waarom kan je het niet gewoon binnen één track over één topic houden?’ Maar ik vind het juist dope, dat is mijn denkwijze en zo is ook die schrijfwijze. Dus ik dacht 'laat ik daar eens een nummer over schrijven'.”

Voor iemand die koel, nuchter en ietwat gesloten overkomt, is Sticks op zijn derde soloplaat inderdaad behoorlijk openhartig. “De track Blokkades is ook vrij eerlijk. Dat gaat over dat het best wel een lange tijd wat minder goed ging. Ik rap daarin ook: ‘Hoe is het nou? Twee maanden later steeds op hetzelfde hoeslaken geslapen / Hetzelfde dekbed, eet mijn calorierijk voedsel stappen gezet / Achterwaarts zo verslijt ik m’n schoenzool’. Dat gaat over jezelf een beetje slecht verzorgen. Ik zat gewoon scheef in mijn hoofd en zit daar nog middenin. Het irritante is dat je je kan beseffen dat wat je problemen ook zijn, de wereld niet vergaat, maar dat je er uiteindelijk niet naar kunt handelen. Ik bedoel ik ben niet depressief ofzo, maar ik vind het soms best lastig. Als je gewoon moet rondkomen van muziek ben je toch afhankelijk van wat mensen ervan vinden en of ze naar je optredens komen. Ik heb heel lang gedacht dat ik daar vanaf wilde zijn, omdat ik het weer gewoon als hobby wilde doen. Nu heb ik het wel redelijk kunnen benaderen als hobby door al die shit eruit te gooien in die lyrics. Dus daarom krijg je na Blokkades ook de track Constructief. Zo van: ‘Te lang destructief nu bouw ik liever iets’. Ik bedoel, ik heb verder geen vak geleerd ofzo, dus de dingen die ik naast muziek maken doe, zoals radiomaken en lesgeven (Sticks geeft artiestenbegeleiding op de mbo en hbo van de Rockacademie in Tilburg en de Herman Brood Academie in Utrecht, red.), vind ik allemaal heel tof om te doen. Maar soms vraag ik mezelf af of ik het niet rustiger aan moet doen omdat ik het meer als hobby wil gaan doen, maar dat vind ik ook weer zonde omdat ik iets voor 100 procent wil doen. Combineer dat met het feit dat je geld moet verdienen enzovoort en dan kun je wel eens een beetje vastzitten. Soms denk ik van 'ik kap met al die shit en ga iets totaal anders doen', maar daarvoor hou ik teveel van muziek.”

Het niet precies weten waar voor te gaan, houdt de rapper soms bezig. Of kiezen voor de jobs of puur voor de muziek gaan. “Dat zou ook mooi zijn, dan verkoop ik deze teringtoko en ga ik gewoon ergens op een kamertje zitten en ben ik ook al tevreden. Ik heb het allemaal niet nodig, maar aan de andere kant is het wel relaxed om zo te kunnen leven. Maar dat is allemaal als je een slechte dag hebt, want als je een goede dag hebt voel je je toch wel gezegend dat je dit mag doen. En dan heb je nog gezever in situaties dat je een vrouw bij je hebt en dat gaat ook niet altijd over rozen, dus zo hou je jezelf wel een beetje bezig. Dat helpt ook niet mee en dan kun je wel een beetje destructief gedrag gaan vertonen, zo van 'fuck it allemaal'.” Volgens Sticks heeft de alledaagse waanzin vooral te maken met keuzes. “Nu is het zo dat we zoveel luxe hebben dat we overal voor moeten kiezen. Alles is een keuze, daar word je knettergek van. En dan ben ik ook iemand die tot in den treuren alles mag analyseren en dan kan je wel zeggen ‘je moet het gewoon loslaten’ en een lekker soort boeddhistische mindstate aannemen, maar dat moet je oefenen en daar rap ik ook over in Parels. ‘Neem ‘s ochtends alleen een kop thee met brood / Het voorkomt dat ik zweef enzo, een ballon is ook leeg tenslotte’. Zo van een ballon gaat wel hoog, maar er zit ook niks in dus waarom zou je dat succes willen. ‘s Ochtends neem je je kopje thee of koffie en je broodje en dan kan je al tevreden zijn.”

Sticks loopt naar de koelkast om nog wat frisdrank in te schenken, zet wat snoepgoed op tafel en vervolgt dan: “Dat is ook het irritante. Ik hou er niet van als mensen over me praten of om in de belangstelling te staan. Terwijl we nu heel erg in een periode leven, dat zie je ook in de politiek, van wie het meeste schreeuwt krijgt de meeste aandacht. Je ziet het ook in rap, wie het hardste schreeuwt krijgt de meeste aandacht. Maar ik ben niet zo’n schreeuwlelijk en denk altijd van hoe meer ze schreeuwen, hoe meer ik snak naar stilte. Dat is soms lastig want ik heb een plaat gemaakt waar ik trots op ben en die moet ik promoten. Maar ik ga dan niet allemaal leuke acties doen ofzo. Tot op zekere hoogte dan, want dat is ook zoiets: als ik een goede dag heb doe ik wel mee. Ja, daar word je knettergek van, weet je wel.”

Dat veel mensen hem als een zelfverzekerde rapper zien, iemand die nooit twijfels kent, weerlegt hij. “Dat is bullshit. Als ik rap dat het woord twijfel niet in mijn woordenboek voorkomt, is dat natuurlijk ook een stukje wishful thinking. Dan zit je in zo’n mindstate van fuck it, we gaan er 110 procent voor en zo is deze plaat ook gemaakt. Ik vind dit zelf mijn beste soloplaat. Hij is mooi rond. Er zit steeds drie jaar tussen mijn soloplaten. In 2004 kwam Microphone Colossus, in 2007 Fakkelteit en in 2010 Alledaagse Waanzin. De albumtitel vond ik heel mooi. Charles Bukowski schreef de korte verhalenbundel Tales of Ordinary Madness en ik vind wat hij schrijft wel heel dope. Ik herken me wel een beetje in die destructieve drang, maar ik geef toe dat ik hem aan de ene kant ook gewoon een keiharde loser vind. Het is niet één ding wat ik echt tof aan hem vind, maar ik lees die boeken met veel plezier. Net zoals ik John Fante of Herman Brusselmans graag lees. Soms spreken dingen je heel erg aan en dan neem je dat mee. Bukowski was een heel eigen persoon. Ik had die titel al heel lang in m’n hoofd en had al een keer een Kubus-track gemaakt die zo heette. Al die keuzes waar we het net over hadden, is ook gewoon die alledaagse waanzin. Dat hoeft niet per se groot te zijn, maar voor mij is het op dat moment wel groot. Gewoon gekte. We zetten soms om zeven uur ’s avonds de tv aan en je krijgt Hart van Nederland en RTL Nieuws achtergronden. Op elke Nederlandse zender word je doodgegooid met bullshit. Dan denk ik: denken ze nou dat wij mongolen zijn of zijn we ook allemaal mongolen en is dit wat de gemiddelde Nederlander wil zien? Als dat zo is dan voel ik me best wel een buitenstaander.”

Over de titeltrack Alledaagse Waanzin zegt Sticks: “Daar ben ik qua lyrics het meest tevreden over. Die gaat qua rap van Michael Jackson tot aan The Secret, dat boek waar iedereen zo hard op gaat. ‘Visualiseer het en het vormt zich en het verkoopt ook nog / Iedereen is gek, mijn bullshitdetector gaat af als ik dat protocol volg / Dr. Murray gooide MJ met propofol vol, zonde dat-ie dood is / De laatste superheld is niet meer dus drink ik ook geen Pepsi meer / Nas zei de wereld is van jou, ik geef hem terug en installeer me / En ik blijf in het huis als gedetineerden’. Laat mij maar gewoon hier zitten, ik zit niet zo in dat ‘wijgevoel’. Dat is de titeltrack. Het grappige is inderdaad dat ik heel zelfverzekerd overkom, maar daar ook een loopje met mezelf neem. Zo van je bent wel tof aan het doen enzo. ‘Ik split een 5/5 alleen niet mijn wijf / Die ik geen wijf maar schoonheid noem / Maar ik wou effe tof in mijn rijm doen / Sorry dat is mijn fout maar ik blijf goed / M’n eerlijkheid is heerlijkheid dus niks kan me nog pijn doen’.”

Het 19 tracks tellende album bevat gastbijdragen van Rico, Typhoon, James, Duvel en Zo Moeilijk. Een logische keuze volgens Sticks. “Dat zijn over het algemeen gelijkgestemden. Er zitten geen verrassingen tussen. Zo Moeilijk, Rico, James, Typhoon en Duvel zijn mensen waar ik al jaren en soms een paar jaar mee rol. Ik wil graag de rappers erop die ik zelf echt tof vind. Typhoon heeft heel veel sessies meegemaakt. Die heeft me echt geholpen met het album. Ty woont ook vlakbij A.R.T. en kwam dan gewoon langs. Op Vlaggenplanters heeft hij ook meegedaan met achtergrondvocalen en zo zijn er nog wel meer tracks.” Het hele album werd geproduceerd door de Zwolse beatmaker A.R.T. Sticks: “A.R.T. is een eigenwijze producer, die door alleen al met ons te werken (Fakkelbrigade) best wel veel over zich heen heeft gekregen, maar daardoor nooit van de wijs is gebracht. Dat maakt hem voor mij de juiste producer. Iemand die niet bang is te coachen, in de studio ook. Een man met eigen beats, los van alles.” De nadrukkelijke keuze om op al zijn soloalbums met één vaste producer te werken, heeft voor de rapper vooral te maken met het persoonlijke karakter van een album. “Ik vind het tof als je één sound hebt, één verhaal. Ik zou ook niet met die en die muziek kunnen maken, daarvoor is het me te persoonlijk. Dan zou ik niet zo open kunnen zijn. Ik moet iemand goed kennen en daar een plaat mee maken, dan heb je volgens mij meer resultaat. Ik kan me voorstellen dat sommige artiesten allemaal singles willen, twaalf singles van de twaalf topproducers ofzo, maar dat is niet mijn werkwijze.”

Alledaagse Waanzin werd in een periode van drie jaar opgenomen. De eerste single Tijgers en Draken is de oudste track, Parels en Eeuwigheid zijn eveneens wat oudere nummers. De rest is vrijwel allemaal na Fakkelbrigade opgenomen, omdat Sticks er nu eenmaal van houdt de tijd te nemen, zodat er uiteindelijk een mooi rond product klaarligt. Naast Fakkelbrigade en recente projecten als L’Abattoir (met o.a. leden van zZz, GEM, Voicst en Nobody Beats The Drum) heeft de Zwolse mc het nodig om eens in de zoveel jaar een soloalbum te droppen. “Ik vind het tof om veel verschillende dingen te doen. Ik kan ook moeilijk verwachten dat iedereen die drang heeft, dus dan moet het wel solo worden. De hoeveelheid teksten die ik schrijf wisselt heel erg. Soms zit ik in een vibe dat ik in een maand elke dag schrijf en soms ook gewoon een hele maand niet. Er valt geen peil op te trekken. Ik merk wel dat als ik een tijdje niks heb opgenomen waar ik blij mee ben ik echt chagrijnig word. Dat voelt niet goed. Die periodes heb ik wel gehad. Als je dan wekelijks weer een paar keer op gaat nemen, gaat het veel lekkerder. Ik moet gelijk een track opnemen. Anders heb je een schets en een maand later moet je nog een keer oproepen waar je toen mee zat. Je hebt net al gemerkt dat die maalstroom zo snel gaat, dan zit je alweer in een andere fase. Ik schaaf wel bij aan tracks, ik neem alles in een roes op en als je dan later uit die roes bent, is het nooit verkeerd om het nog eens kritisch door te luisteren. Met een roes bedoel ik de roes van de studio. Als je een week of twee, drie achter elkaar in de studio zit, dan neem je heel veel sessies op. Whisky erbij, goed eten en dan luister je alles thuis nog eens goed door. Roes is misschien niet het goede woord, het zijn gewoon allemaal vibes.”

De fotografie van cd-hoes werd gedaan door Herb Alfonso, die ook de videoclips maakt en wat achtergrondzang op het album verzorgde. Jay van voorheen Hotel doet de vormgeving. “Dat is een ijzersterk team, die mannen zitten op één lijn. Er komt niks speciaals qua hoes. Iedereen doet die shit al en ik ben daar een beetje klaar mee. Ik vind ons best wel trendsetters daarin geweest, maar als op een gegeven moment jan en alleman met die shit komt, dan moeten we weer even iets anders creëren. Met Fakkelbrigade ging het met drie verschillende hoezen al te ver vond ik. Het waren wel goede ideeën maar het moet wel om de muziek gaan. Het krijgt dan een soort bijsmaakje van we willen dit graag aanprijzen ofzo.”

Na de cd-releaseparty in thuisbasis Hedon op 18 juni, is het de bedoeling om in het najaar met Rico en A.R.T. de Alledaagse Waanzin-tour te gaan doen. “Ja, tuurlijk, je kan geen Sticks zeggen zonder Rico en vice versa. Een keer een Fakkelteitgroep-tour zou ook niet verkeerd zijn. Hè, vergis je niet. Potverdomme zeg hé! Zo Moeilijk erbij, misschien Boef en de Gelogeerde Aap erbij, Henning (beatmaker uit Arnhem) en dan FB. Mwah, ik zie dat echt wel zitten ja. Als de plaat uit is ga ik wel eerst die Alledaagse Waanzin-tour doen, maar misschien daarna ofzo.” Een nieuwe Fakkelbrigade ligt voorlopig niet in het verschiet. “Dat gebeurt vast wel, maar we plannen zoiets niet. Het gebeurt vanzelf of niet. Het moet een beetje vrijblijvend gebeuren. FB is meer een platformalbum. Ik heb nu bijvoorbeeld meer zin om een nieuwe James-EP of lp te luisteren dan een nieuwe FB-plaat. James heeft wel gruwelijke tracks liggen bij A.R.T. maar hij neemt zijn tijd. Hetzelfde verhaal als met Rico? Daar durf ik geen uitspraken meer over te doen man, haha.” Dat Delic weer langzaamaan begonnen is met beats maken, bevestigt Sticks. “Ja, ik spreek hem weinig, man. Hij heeft wel geholpen met die mixes voor Alledaagse Waanzin, maar hij is volgens mij niet echt met hiphop bezig. Wat ik daarvan meekrijg is dat hij daar niet echt behoefte aan heeft ofzo. Delic was voor dit album meer een soort klankbord. Ali maakt die mixes en gaat het dan ook bij Delic in de studio luisteren en vervolgens gaan ze er samen naar luisteren. Zo van ‘oké, hier verzuipt nog een snare of daar staan de lyrics te hard of te zacht’. Net zoals ik Rico en Ty soms nodig heb als klankbord.” Hoewel Sticks niet uitsluit dat hij en Delic in de toekomst ooit weer wat opnemen, ziet hij dit voorlopig niet gebeuren. “Ik sluit sowieso niks uit, maar het staat ook niet hoog op mijn agenda. Ik weet dat dat bij Delic en Rico ook zo is, dus ik denk niet dat dat in het komende jaar gaat gebeuren.” En om aan alle onzekerheid voorgoed een einde te maken, een Opgeduveld 2 komt er ook niet meer. “Opgeduveld 2 ligt er gewoon nog, maar die is wegens omstandigheden niet gereleased. Ik werk veel met Duvel. Die drive om nieuwe shit te doen heeft hij ook en daarin zitten we wel op één lijn, maar met Opgeduveld 2 gaat niks meer gebeuren. Goeiedag Verder van Fakkelteit was eerst voor Opgeduveld 2 en een paar tracks van die Puur Kultuur-plaat ook, maar waarom zou je die shit nu nog uit gaan brengen? Laten we dan nieuwe shit doen. Het Opge-gedeelte bestaat niet meer, maar ik sta sowieso open om met Duvel te werken. Ik vind hem nog steeds de wreedste rapper van Nederland.”

Was Microphone Colossus nog een vrij luchtig album (“Ja, toen was er nog niks aan de hand, hahaha!”) en kende Fakkelteit met tracks als Laatste Dagen en Vrij zijn donkere momenten, Alledaagse Waanzin lijkt ondanks de titel toch wat minder grimmig. “Ja, Alledaagse Waanzin is best uitgebalanceerd, vind ik. Deze is echt nice. In de periode van Fakkelteit ging het wat minder, maar ik zat wel beter in mijn vel tijdens het maken van die plaat dan bij Alledaagse Waanzin. Tijdens Fakkelteit waren we een beetje klaar met elkaar, met Opgezwolle enzo, en toen moest dat album nog afgemaakt worden omdat we hadden gezegd dat die er aan kwam. Dat neemt niet weg dat het een heel toffe plaat is, maar deze is veel vrijer gemaakt. Ik ben wat dat betreft zelf ook gegroeid qua denkwijze en uiteindelijk leidt het wel ergens naartoe.”

door Roel Janssen, Beeld door Herb Alfonso, 8Jun10

• stuur door naar een vriend